GETEROHALQALI BIRIKMALAR METABOLITLAR VA DORIVOR MODDALAR SIFATIDA

Abdullayeva N. A.


Annotatsiya

Hozirgi kunda geterohalqali birikmalarning struktura-faoliylik munosabatlari, sintez usullari va ularning biologik ta’sir mexanizmlari tibbiy va farmatsevtik tadqiqotlarda katta qiziqish uyg‘otmoqda. Masalan, N-atomini o‘z ichiga olgan piridin va pirimidin halqalari nuklein kislotalarning asosiy tarkibiy qismi bo‘lib, genetik ma’lumotlarni saqlash va uzatishda muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, S va O atomlari mavjud bo‘lgan halqalar fermentativ reaksiyalar uchun kofaktor vazifasini bajaradi. Ushbu maqolada N, O, S va R atomlarini o‘z ichiga olgan geteroatomli halqali birikmalarning kimyoviy tuzilishi, xossalari va ularning biologik hamda farmatsevtik faolligi haqida tushuncha beriladi. Shuningdek, ularning tibbiy qo‘llanilishi va organizmda metabolik rollari o‘rganiladi.


Adabiyotlar

  1. Meanwell, N.A. Applications of Bioisosteres in the Design of Biologically Active Compounds. J. Agric. Food Chem. 2023, 71, 18087–18122. [Google Scholar] [CrossRef] [PubMed]
  2. Guan, Q.; Xing, S.; Wang, L.; Zhu, J.; Guo, C.; Xu, C.; Zhao, Q.; Wu, Y.; Chen, Y.; Sun, H. Triazoles in Medicinal Chemistry: Physicochemical Properties, Bioisosterism, and Application. J. Med. Chem. 2024, 67, 7788–7824. [Google Scholar] [CrossRef] [PubMed]
  3. Betancourt-Conde, I.; Avitia-Domínguez, C.; Hernández-Campos, A.; Castillo, R.; Yépez-Mulia, L.; Oria-Hernández, J.; Méndez, S.T.; Sierra-Campos, E.; Valdez-Solana, M.; Martínez-Caballero, S.; et al. Benzimidazole Derivatives as New and Selective Inhibitors of Arginase from Leishmania mexicana with Biological Activity against Promastigotes and Amastigotes. Int. J. Mol. Sci. 2021, 22, 13613. [Google Scholar] [CrossRef] [PubMed]
  4. Ivana Pibiri / Recent Advances: Heterocycles in Drugs and Drug Discovery 31 August 2024
  5. Juurlink B.H. J. et al. Hydroxybenzoic acid isomers and the cardiovascular system //Nutrition journal. – 2014. – Т. 13. – С. 1-10.
  6. Ниязов Л.Н., Брель А.К., Бахромов Х.К., Гапуров У.У. 4-гидроксибензой кислотанинг ҳосилалари потенциал дори воситалари сифатида //Бухара, Узбекистан. – 2020. – Т. 159.
  7. Sakshi, Haritash A.K. A comprehensive review of metabolic and genomic aspects of PAH-degradation //Archives of Microbiology. – 2020. – v. 202. – №. 8. – P. 2033-2058.
  8. Джумаева М. К. и др. МИНИ ОБЗОР: СОЕДИНЕНИЯ НА ОСНОВЕ АМИНОСПИРТОВ И ГИДРОКСИБЕНЗОЙНЫХ КИСЛОТ //Universum: химия и биология. – 2024. – Т. 2. – №. 5 (119). – С. 24-28.
  9. 12.Т.А.Аристонова. Фармацевтическая химия. Учебник.Том2,/2022