MIS-FOSFOR QOTISHMALARINI OLIB CHIQISH USULI

Sharopova D. Y., Anorboyeva N. A. & Ramazonova Z. B.


Annotatsiya

Ushbu ishning asosiy maqsadi — mis-fosfor qotishmalarini mis fosfatni karbotermal qaytarish yo‘li bilan sintez qilishni o‘rganishdan iborat. Bu maqsadga erishish uchun mis fosfat mis (II) oksidi va fosfor kislotasi o‘rtasidagi reaksiya orqali sintez qilinadi. Mis fosfatning ko‘mir bilan karbotermal qaytarilish mexanizmi DTA/TG va XRD metodlari yordamida tadqiq qilindi. Qaytarish ikki bosqichda amalga oshiriladi: birinchi bosqichda mis oksidi 350–400 °C haroratda metall misga aylantiriladi, ikkinchi bosqichda esa P₂O₅ ning elementar fosfor va misdagi eritmasiga aylanishi 650 °C dan yuqori haroratda sodir bo‘ladi. Fosfor yo‘qotilishining oldini olish uchun dastlabki mis fosfatga oldindan belgilangan miqdorda mis va/yoki mis oksidi qo‘shiladi. Olingan natijalar mis-fosfor qotishmalarini ishlab chiqarish texnologiyasini ishlab chiqishda qo‘llaniladi. Ushbu qotishmalardagi fosfor miqdori 7 dan 12,5% gacha bo‘lishi mumkin va ular rangli metallurgiyada mis qotishmalarini deoksidatsiya qilish va alyuminiy qotishmalarini modifikatsiya qilishda muvaffaqiyatli qo‘llanilishi mumkin.


Adabiyotlar

  1. O. Peterenko. Mis fosfidlarini olish usuli, RU 2108965, 1998 (rus tilida).
  2. H. Buckholtz, G. Miller. Mis va trikopper fosfidli evtektik qotishma olish usuli, AQSH patenti US 5019157, 1991.
  3. I. Kolesnikova, V. Serba. Mis-fosfor qotishmalarini vodorod bilan qaytarib olish usuli, Metalli, 1999, №6, bet 22–25 (rus tilida).
  4. V. Serba. Fosfor saqlovchi mis qotishmasini ishlab chiqarish usuli, RU 2080405, 1997 (rus tilida).
  5. I. Kolesnikova, V. Serba. Apatit konsentratidan foydalangan holda mis-fosfor qotishmasini olish, Metalli, 1999, №1, bet 7–10 (rus tilida).
  6. B. Carlos, E. Specht, L. Anovitz. Kristalli mis fosfatlar: sintez va termal barqarorlik, J. Am. Soc., 80(12), 1997, bet 3133–3138.