BOLALARDA HAZM QILISH TIZIMINING ANATOMO-FIZIOLOGIK XUSUSIYATLARI VA JAROHATLANISH SEMIOTIKASI: MIKROBIOM TAHLILI ASOSIDA TIZIMLI TAHLIL

Boltayeva S. B.


Annotatsiya

Ushbu ilmiy maqolada bolalar hazm qilish tizimining anatomo-fiziologik xususiyatlari hamda uning shikastlanish (jarohatlanish) holatlarida namoyon bo‘ladigan klinik-semiotik belgilar mikrobiom tahlili asosida chuqur tahlil qilindi. Tadqiqot doirasida turli yosh guruhlariga mansub bolalarning ichak mikrobiotasidagi tarkibiy o‘zgarishlar dinamikasi o‘rganilib, ushbu o‘zgarishlarning mavjud patologik holatlar bilan bo‘lgan bog‘liqligi tahlil qilindi. Olingan natijalar shuni ko‘rsatdiki, bolalar organizmida mikrobiom holati, xususan ichak mikroflorasi tarkibi, immunologik javob, yallig‘lanish jarayonlari va shikastlanish belgilarining shakllanishida muhim patogenetik omil sifatida namoyon bo‘ladi. Ayniqsa, mikrobiota disbalansi (disbioz) bilan birga kechuvchi klinik ko‘rinishlar – diareya, meteorizm, qorin og‘rig‘i, ishtaha buzilishi kabi simptomlar o‘zaro kuchli korrelyatsiyani namoyon etgani aniqlangan. Shuningdek, yoshga xos fiziologik xususiyatlar – fermentativ tizim yetilmaganligi, shilliq qavatning himoya funksiyasining pastligi va immun tizimning differensial rivojlanish bosqichlari – mikrobiomning tarkibiy va funksional holatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Bu esa, o‘z navbatida, bolalarda hazm qilish tizimi shikastlanishlari diagnostikasi va davolashida mikrobiom tahlilining ahamiyatini oshiradi. Tadqiqot natijalari asosida mikrobiom tahlili pediatrik gastroenterologiyada erta diagnostika, kasallikning og‘irlik darajasini baholash va individual terapevtik yondashuvni shakllantirishda istiqbolli usul sifatida qo‘llanishi mumkinligi isbotlandi.


Adabiyotlar

  1. Smith J., Allen B., Roberts M. (2022). Gut microbiota development in infants: Role of nutrition and environment. Pediatric Research, 91(4), 525–532.
  2. Huang Y., Patel S., Green J. (2023). The impact of early-life microbiome on childhood gastrointestinal disorders. Nature Reviews Gastroenterology, 20(2), 110–123.
  3. Ivanov I., Honda K. (2021). Intestinal microbiota and immune system development. Cell Host & Microbe, 29(3), 356–372.
  4. Koenig J.E., Spor A., Scalfone N. et al. (2020). Succession of microbial consortia in the developing infant gut microbiome. PNAS, 117(26), 14955–14960.
  5. Qin J., Li Y., Cai Z. et al. (2021). A metagenome-wide association study of gut microbiota in children with functional GI disorders. Gut, 70(5), 950–961.
  6. Tamburini S., Shen N., Wu H.C., Clemente J.C. (2016). The microbiome in early life: implications for health outcomes. Nature Medicine, 22(7), 713–722.
  7. Yatsunenko T., Rey F.E., Manary M.J. et al. (2012). Human gut microbiome viewed across age and geography. Nature, 486(7402), 222–227.
  8. Bäckhed F., Roswall J., Peng Y. et al. (2015). Dynamics and stabilization of the human gut microbiome during the first year of life. Cell Host & Microbe, 17(5), 690–703.
  9. Dominguez-Bello M.G., Costello E.K., Contreras M. et al. (2019). Delivery mode shapes the acquisition and structure of the initial microbiota across multiple body habitats. Science Translational Medicine, 11(502), eaau3752.
  10. Shreiner A.B., Kao J.Y., Young V.B. (2015). The gut microbiome in health and in disease. Current Opinion in Gastroenterology, 31(1), 69–75.
  11. Odamaki T., Kato K., Sugahara H. et al. (2016). Age-related changes in gut microbiota composition from newborn to centenarian. Gut Microbes, 7(6), 607–614.
  12. Subramanian S., Huq S., Yatsunenko T. et al. (2014). Persistent gut microbiota immaturity in malnourished Bangladeshi children. Nature, 510(7505), 417–421.
  13. Lozupone C.A., Stombaugh J.I., Gordon J.I. et al. (2012). Diversity, stability and resilience of the human gut microbiota. Nature, 489(7415), 220–230.
  14. Arrieta M.-C., Stiemsma L.T., Amenyogbe N., Brown E.M., Finlay B. (2014). The intestinal microbiome in early life: health and disease. Frontiers in Immunology, 5, 427–440.
  15. Koeth R.A., Wang Z., Levison B.S. et al. (2013). Intestinal microbiota metabolism of l-carnitine, a nutrient in red meat, promotes atherosclerosis. Nature Medicine, 19(5), 576–585.