YOG‘-MOYLARNI FERMENT YORDAMIDA PEREETERIFIKATSIYALASh TEXNOLOGIYASINING ASOSLARI

Bozorova D. N. & Oltiev A. T.


Annotatsiya

Pereeterifikatsiya - bu triglitseridlar tarkibidagi yog‘ kislotalarining glitseringa nisbatan qayta taqsimlanish reaksiyasidir. Bu jarayonda triglitseridlar qayta shakllanadi, ya’ni yog‘ kislotalarining o‘rni o‘zgaradi. Bu usul orqali moyning fizik-kimyoviy xususiyatlarini (erish harorati, qovurishga chidamlilik, kislota soni) yaxshilash mumkin. Katalitik pereeterifikatsiyadan farqli ravishda enzim pereeterifikayalash usulida fermentlar, ayniqsa lipazalar, katalizator sifatida faoliyat ko‘rsatadi va reaksiyani past haroratda (40-60°C), suvsiz muhitda ekologik toza va energiya tejovchi sharoitlarda amalga oshirish imkonini beradi. Ferment sifatida - zig‘ir urug‘idan olingan lipaza, (ZUL), (Novozyme 435) va Rhizomucor miehei lipase (Lipozyme RM IM) tavsiya etiladi. Bu fermentlar gidroliz, eterifikatsiya va pereeterifikatsiya kabi reaksiyalarda yuqori selektivlik va barqarorlikka ega.


Adabiyotlar

  1. Lopes da Silva R.C., et al. "Enzymatic interesterification of fats and oils: Current applications and future perspectives." Food Research International, 2009.
  2. Sonntag N.O.V. "Reactions of fats and fatty acids." Journal of the American Oil Chemists' Society, 1982.
  3. Xu X. "Production of specific-structured triacylglycerols by lipase-catalyzed reactions: A review." European Journal of Lipid Science and Technology, 2000.
  4. Fregapane G., et al. "Enzymatic interesterification of olive oil with fully hydrogenated vegetable oil." Journal of the American Oil Chemists’ Society, 2005.
  5. Akoh C.C. "Structured lipids: enzymatic approach." Advances in Food and Nutrition Research, 2008.
  6. Nielsen P.M., et al. "Enzymatic interesterification for food applications." European Journal of Lipid Science and Technology, 2005.
  7. Qodirova N., Oltiev A., va boshq. "Zig‘ir urug‘idan olingan lipazalarning pereeterifikatsiya jarayonidagi faolligi." O‘zbekiston kimyo jurnali, 2023.
  8. Hasanova A.Sh., et al. "Application of flaxseed lipase in the modification of vegetable oils." Central Asian Journal of Biosciences, 2024.
  9. ГавваВ.Ф.,БурковскийА.М. Химия и технология жиров. – М.: Колос, 2005.–528с. Sahifalar: 235-260 (Pereeterifikatsiya jarayoni va fermentlar roli)
  10. Gunstone,F.D., Harwood,J.L., Dijkstra,A.J. The Lipid Handbook. – CRC Press,2007.–3rd edition. Sahifalar: 450-470 (Enzimatik modifikatsiya va strukturalangan yog‘lar)