YOG‘-MOYLARNI FERMENT YORDAMIDA PEREETERIFIKATSIYALASh TEXNOLOGIYASINING ASOSLARI
Bozorova D. N. & Oltiev A. T.
Annotatsiya
Pereeterifikatsiya - bu triglitseridlar tarkibidagi yog‘ kislotalarining glitseringa nisbatan qayta taqsimlanish reaksiyasidir. Bu jarayonda triglitseridlar qayta shakllanadi, ya’ni yog‘ kislotalarining o‘rni o‘zgaradi. Bu usul orqali moyning fizik-kimyoviy xususiyatlarini (erish harorati, qovurishga chidamlilik, kislota soni) yaxshilash mumkin. Katalitik pereeterifikatsiyadan farqli ravishda enzim pereeterifikayalash usulida fermentlar, ayniqsa lipazalar, katalizator sifatida faoliyat ko‘rsatadi va reaksiyani past haroratda (40-60°C), suvsiz muhitda ekologik toza va energiya tejovchi sharoitlarda amalga oshirish imkonini beradi. Ferment sifatida - zig‘ir urug‘idan olingan lipaza, (ZUL), (Novozyme 435) va Rhizomucor miehei lipase (Lipozyme RM IM) tavsiya etiladi. Bu fermentlar gidroliz, eterifikatsiya va pereeterifikatsiya kabi reaksiyalarda yuqori selektivlik va barqarorlikka ega.
Adabiyotlar
- Lopes da Silva R.C., et al. "Enzymatic interesterification of fats and oils: Current applications and future perspectives." Food Research International, 2009.
- Sonntag N.O.V. "Reactions of fats and fatty acids." Journal of the American Oil Chemists' Society, 1982.
- Xu X. "Production of specific-structured triacylglycerols by lipase-catalyzed reactions: A review." European Journal of Lipid Science and Technology, 2000.
- Fregapane G., et al. "Enzymatic interesterification of olive oil with fully hydrogenated vegetable oil." Journal of the American Oil Chemists’ Society, 2005.
- Akoh C.C. "Structured lipids: enzymatic approach." Advances in Food and Nutrition Research, 2008.
- Nielsen P.M., et al. "Enzymatic interesterification for food applications." European Journal of Lipid Science and Technology, 2005.
- Qodirova N., Oltiev A., va boshq. "Zig‘ir urug‘idan olingan lipazalarning pereeterifikatsiya jarayonidagi faolligi." O‘zbekiston kimyo jurnali, 2023.
- Hasanova A.Sh., et al. "Application of flaxseed lipase in the modification of vegetable oils." Central Asian Journal of Biosciences, 2024.
- ГавваВ.Ф.,БурковскийА.М. Химия и технология жиров. – М.: Колос, 2005.–528с. Sahifalar: 235-260 (Pereeterifikatsiya jarayoni va fermentlar roli)
- Gunstone,F.D., Harwood,J.L., Dijkstra,A.J. The Lipid Handbook. – CRC Press,2007.–3rd edition. Sahifalar: 450-470 (Enzimatik modifikatsiya va strukturalangan yog‘lar)