POLISULFIDLI SORBENTLAR YORDAMIDA TEXNOLOGIK CHIQINDI SUVLARDAN SIMOB (Hg²⁺) IONLARINI SELEKTIV ADSORBSIYA QILISH SAMARADORLIGINI BAHOLASH

Nazarov S. I. & Bahonurova M. F.


Annotatsiya

Ushbu maqolada texnologik uchastkasi chiqindi suvlaridagi simob (Hg²⁺) ionlarini polisulfidli sorbentlar yordamida selektiv adsorbsiya qilish samaradorligi tadqiq qilindi. Tadqiqot ob’ektlari sifatida vinilxlorid monomeri sintezi jarayonida HgCl₂ asosidagi katalizator qo‘llanilgan texnologik chiqindi suvlar tanlab olindi. Laboratoriya sharoitida sintez qilingan PSK-1 va PSK-2 turdagi polisulfidli sorbentlar qo‘llanildi. Adsorbsiya jarayoni vertikal kolonkali tizimda 5 g/l sorbent yuklanishi va 0,5–8 soat vaqt oralig‘ida olib borildi. Simob miqdori ETCG-2A mikrokompyuterli simob analizator yordamida aniqlandi. Natijalarga ko‘ra, PSK-2 sorbenti Hg²⁺ ionlariga nisbatan yuqori selektivlik va barqaror adsorbsiya quvvati namoyon qildi. Chiqindi suvlardagi simob konsentratsiyasi 1,32–1,38 mg/l dan 0,14–0,17 ppb gacha kamaytirildi. Bu ko‘rsatkichlar GOST va SanPiN ekologik normalariga to‘liq javob berishi bilan birga, texnologiyaning amaliy joriy etilishi natijasida chiqindi suvni tozalash tannarxi 28% ga arzonlashishi aniqlandi.


Adabiyotlar

  1. Prudnikov M., Russavskaya N., Podoplelov E. Adsorption treatment of wastewater generated during the demercurization of mercury-contaminated soils. 2021.
  2. Sun Y., Yang C., Fu Y., va boshq. Sulfur-containing adsorbent made by inverse vulcanization of sulfur/oleylamine/potato starch for efficient removal of Hg(II) ions // Journal of Environmental Chemical Engineering. 2023. Q1 SJR.
  3. Azman N., Azoddein A.A., Ali M.F. Polymer sorbent for mercury removal from aqueous solution // IOP Conference Series: Materials Science and Engineering. 2020.
  4. Sreedhar M., Madhukumar A., Anirudhan T. Evaluation of an adsorbent prepared by treating coconut husk with polysulphide for the removal of mercury from wastewater. 1999.
  5. Pan Q., Hong Q., Fan Y., va boshq. Efficient selective uptake of mercury ions using inverse vulcanization-synthesized sulfur-rich adsorbents // Separation and Purification Technology. 2023.
  6. Nazarov S.I., Djalilov A. Т. , Nurqulov F.N. Xlororganik chiqindilar asosida polisulfid kauchuk sintezi, uning fizik-kimyoviy xossalari va tuzilishining IQ -spektroskopik tadqiqoti. Qo‘qon DPI. Ilmiy xabarlar 2025-yil 5-son. 203-208 b
  7. Djalilov A. Т. , Nazarov S.I., Nurqulov F.N., Bahonurova M.F. Natriy polisulfidi va 1,1,2-trixloretan asosida sintez qilingan polisulfid oligomerining fizik-kimyoviy xossalarini tadqiq etish. Development of science, 2025/6 vol 4, pp.327-335.
  8. Nazarov S.I., Djalilov A. Т. , Nurqulov F.N. Elementar oltingugurt asosida samarali odorant birikmalarini sintezi. Qo‘qon DPI. Ilmiy xabarlar 2025-yil 5-son. 209-213b