ICHKI YONUV DVIGATELLARIDA VODORODDAN FOYDALANISHNING IQTISODIY VA EKOLOGIK SAMARADORLIGI
Raxmonov X. N.
Annotatsiya
Maqolada Chevrolet Cobalt (1,5 L, 4 silindrli, injektorli) avtomobili misolida ichki yonuv dvigatelida vodorod gazini qo‘shimcha yonilg‘i sifatida qo‘llash bo‘yicha olib borilgan tajribalar natijalari keltirilgan. Tadqiqotlar davomida vodorodning elektroliz usuli bilan suvdan olinishi, uning dvigatel havo kollektori orqali yonilg‘i aralashmasiga yuborilishi va natijada yonilg‘i sarfi va chiqindi gazlar miqdoriga ta’siri o‘rganildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, yonilg‘i sarfi o‘rtacha 6,3 % ga kamaydi, chiqindi gazlarda CO 12,5 %, CH 35 % va CO₂ 24 % ga kamaydi. Avtomobilning tortish-tezlik ko‘rsatkichlari salbiy ta’sirga uchramadi. Olingan natijalar O‘zbekiston transport sohasi uchun muhim bo‘lib, ekologik xavfsizlikni oshirish va yonilg‘i tejamkorligini ta’minlashda ahamiyatga ega.
Adabiyotlar
- A. Verhelst and T. Wallner, “Hydrogen-fueled internal combustion engines,” Progress in Energy and Combustion Science, vol. 35, no. 6, pp. 490–527, Dec. 2009. doi: 10.1016/j.pecs.2009.08.001.
- B. S. Chauhan, N. Kumar, H. C. Cho, and Y. D. Park, “A study on the performance and emission of a hydrogen fueled spark ignition engine,” International Journal of Hydrogen Energy, vol. 36, no. 24, pp. 15136–15144, Dec. 2011. doi: 10.1016/j.ijhydene.2011.08.037.
- S. Das, “Hydrogen engine: Research and development (R&D) programmes in Indian Institute of Technology (IIT), Delhi,” International Journal of Hydrogen Energy, vol. 27, no. 9, pp. 953–965, Sep. 2002. doi: 10.1016/S0360-3199(01)00168-5.
- H. Y. Kim and S. H. Chung, “A study on performance and emission characteristics of a hydrogen–gasoline dual-fuel engine,” International Journal of Hydrogen Energy, vol. 36, no. 16, pp. 10080–10093, Aug. 2011. doi: 10.1016/j.ijhydene.2011.05.009.
- M. A. Karim, “Hydrogen as a spark ignition engine fuel,” International Journal of Hydrogen Energy, vol. 28, no. 5, pp. 569–577, May 2003. doi: 10.1016/S0360-3199(02)00175-1.
- A. Boretti, “Advantages of converting existing ICE vehicles to hydrogen,” International Journal of Hydrogen Energy, vol. 36, no. 18, pp. 11626–11637, Sep. 2011. doi: 10.1016/j.ijhydene.2011.06.039.
- A. P. Sathiyagnanam, G. Devaradjane, and R. Saravanan, “Hydrogen enriched compressed natural gas—A futuristic fuel for internal combustion engines,” Thermal Science, vol. 12, no. 3, pp. 139–152, 2008. doi: 10.2298/TSCI0803139S.
- Y. Wang, R. Chen, and H. Zhang, “Exergy analysis of hydrogen-fueled internal combustion engines,” International Journal of Hydrogen Energy, vol. 37, no. 1, pp. 664–671, Jan. 2012. doi: 10.1016/j.ijhydene.2011.09.045.
- S. Verma, “Comparative assessment of hydrogen fuel and gasoline for IC engines in terms of performance and emissions,” Energy Reports, vol. 5, pp. 1390–1400, Nov. 2019. doi: 10.1016/j.egyr.2019.09.041.
- H. Bayindir, M. Aydın, and M. Çelik, “Environmental and economic evaluation of hydrogen usage in internal combustion engines,” International Journal of Energy Research, vol. 45, no. 2, pp. 2953–2965, Feb. 2021. doi: 10.1002/er.5970.