QAYTA TIKLANUVCHI ENERGIYA MANBALARI QURILMALARINI XARID QILISH JARAYONLARI AXBOROT TIZIMINI ISHLAB CHIQISH, RAQAMLASHTIRISH VA TIZIMLAR INTEGRATSIYASI
Ochilov A. A.
Annotatsiya
Maqolada qayta tiklanuvchi energiya manbalari (quyosh, shamol, biomassa va geotermal manbalar) qurilmalarini xarid qilish va ularga kompensatsiya ajratish jarayonlarini raqamlashtirish va integratsiyalashgan axborot tizimini yaratish masalalari ko‘rib chiqilgan. O‘zbekiston tajribasi xalqaro amaliyot bilan taqqoslanib, yagona platforma orqali davlat, xususiy sektor va iste’molchilar o‘rtasidagi ma’lumot almashuvini samarali tashkil etish imkoniyatlari yoritilgan. Tadqiqot natijalari energiya tejamkorligini oshirish, korrupsion xavflarni kamaytirish va yashil iqtisodiyotni rivojlantirishga xizmat qiladi.
Adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasining 21.05.2019 yildagi O‘RQ-539-son “Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish to‘g‘risida” qonuni //https://lex.uz/docs/-4346831.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 09.09.2022 yildagi PF-220-son “Energiya tejovchi texnologiyalarni joriy qilish va kichik quvvatli qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” farmoni //https://lex.uz/uz/docs/-6189000.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 22.08.2019 yildagi PQ-4422-son “Iqtisodiyot tarmoqlari va ijtimoiy sohaning energiya samaradorligini oshirish, energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etish va qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirishning tezkor chora-tadbirlari to‘g‘risida” qarori // https://lex.uz/docs/-4486125.
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 28.04.2020 yildagi PQ-4699-son “Raqamli iqtisodiyot va elektron hukumatni keng joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida” qarori //https://lex.uz/docs/-4800657.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori, 16.02.2023 yildagi PQ-57-son “2023 yilda qayta tiklanuvchi energiya manbalarini va energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etishni jadallashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” qarori // https://lex.uz/docs-6385716.
- O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 05.10.2022 yildagi 568-son “Aholining mahalliy ishlab chiqaruvchilar tomonidan ishlab chiqarilgan qayta tiklanuvchi energiya manbalarining qurilmalarini xarid qilish xarajatlarining bir qismini kompensatsiya qilish yoki bo‘lib-bo‘lib to‘lagan holda sotib olish tartibi to‘g‘risidagi Nizomni tasdiqlash haqida” qarori //https://lex.uz/uz/docs/-6225945.
- Mirziyoyev Sh.M. “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” - Toshkent: “O‘zbekiston” NMIU, 2017. - 592 b.
- 8.O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning “yashil” energetika sohasidagi yirik qo‘shma loyihalarni ishga tushirishga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi nutqi, 2023-yil 27-dekabr //https://minenergy.uz/uz/news/view/3529
- O‘zbekiston Respublikasi Energetika vazirligi. O‘zbekistonda qayta tiklanuvchi energiya manbalari rivojlanishi bo‘yicha milliy dastur. – Toshkent, 2023. – 75 b.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi. 2030 yilgacha bo‘lgan energetika strategiyasi. – Toshkent, 2022. – 60 b.
- “Yashil” energetika istiqbollari. Yangi O‘zbekiston gazetasi №200 (200), 2020 yil 20 oktabr.
- Jacobson, M. Z., & Delucchi, M. A. (2011). Providing all global energy with wind, water, and solar power, Part I: Technologies, energy resources, quantities and areas of infrastructure, and materials. Energy Policy, 39(3), 1154–1169. DOI: 10.1016/j.enpol.2010.11.040
- Jacobson, M. Z. (2019). 100% Clean, Renewable Energy and Storage for Everything. Cambridge University Press.
- Brown, M. A., Soni, A., Lapsa, M. V., & Southworth, K. (2021). Policies for Decarbonizing the U.S. Buildings Sector: A Review of Energy Efficiency, Electrification, and Renewable Energy Strategies. Energy Policy, 151, 112–122. DOI: 10.1016/j.enpol.2021.112–122.
- Brown, M. A., Wang, Y., & Sovacool, B. K. (2020). Decarbonizing the U.S. Electric Grid: Technology Options, Policy Tradeoffs, and Externalities. Energy Policy, 146, 111–121.DOI: 10.1016/j.enpol.2020.111–121.
- Jancovici, J.-M. (2002). L’avenir climatique: quel temps ferons-nous? Éditions du Seuil.
- Jancovici, J.-M. (2019). Dormez tranquilles jusqu’en 2100: et autres malentendus sur le climat et l’énergie. Odile Jacob.
- .Heinrichs, H., & Weigel, M. (2022). Digitalization and Smart Grids in the German Energy Transition: Challenges and Opportunities. Fraunhofer Institute for Systems and Innovation Research ISI Report.
- Agora Energiewende. (2023). The SMARD Data Platform: Increasing Transparency in Germany’s Electricity Market. Berlin: Agora Energiewende.
- Bundesnetzagentur. (2024). SMARD – Die Strommarktdatenplattform. Available at: https://www.smard.de
- Federal Ministry for Economic Affairs and Climate Action (BMWK). Klimaschutzplan 2050: Germany’s Long-Term Climate Strategy. – Berlin, 2020. – 112 p.
- Agora Energiewende. Germany’s Energiewende: Aims, Status, and Challenges. – Berlin, 2022. – 85 p.
- Government of China. China’s 14th Five-Year Plan and 2060 Carbon Neutrality Goal. – Beijing: National Development and Reform Commission, 2021. – 96 p.
- Zhang, X. va boshq. China’s Pathway Towards Carbon Neutrality by 2060 // Energy Policy. – 2023. – Vol. 170. – P. 113–129.
- U.S. Department of Energy (DOE). Clean Energy Standard 2030. – Washington D.C., 2021. – 74 p.
- National Renewable Energy Laboratory (NREL). Microgrids, Hydrogen, and Storage in the U.S. Energy Transition. – Golden, Colorado, 2022. – 56 p.
- Ministry of Energy and Natural Resources of Turkey. Renewable Energy Support Mechanism (YEKDEM). – Ankara, 2021. – 64 p.
- Aydin, M.; Yilmaz, S. Evaluation of Renewable Energy Support Mechanisms in Turkey // Renewable Energy Journal. – 2022. – Vol. 195. – P. 410–425.
- Internet resurslar
- https://www.lex.uz
- https://president.uz
- https://minenergy.uz
- http://www.power-technology.com
- https://gov.uz/oz/soliq
- https://www.smard.de
- https://iesf.uz
- https://energymarket.uz