ХРОМ ТУЗИ ИШТИРОКИДА СИНТЕЗ ҚИЛИНГАН КАРБОКСИМЕТИЛЦЕЛЛЮЛОЗА АСОСЛИ ГИДРОГЕЛЛАРНИНГ ФИЗИК-КИМЁВИЙ ХУСУСИЯТЛАРИ
Мухиддинов Б. ., Джалилов А. ., Ширинов Ш. . & Исроилов О. .
Annotatsiya
Ушбу ишда хром (ИИИ) хлорид (Cрcл₃) kross-линкловчи agent сифатида ишлатилган ҳолда, карбоксиметилселлюлоза (КМЦ) асосида янги гидрогелларнинг синтези ва тадқиқи амалга оширилган. Турли консентрациядаги хром тузи ва КМЦ иштирокида гидрогелларнинг синтез жараёни оптималлаштирилиб, уларнинг тузилиши ва хоссалари ўрганилган. Синтез қилинган гел структуралари Фурие инфрақизил (ФТ-ИР) спектроскопияси усули ёрдамида тасдиқланган. Тадқиқотлар шуни кўрсатдики, kross-линкловчи agent миқдори ва полимер консентрацияси гидрогелларнинг шишиш хусусиятларига, механик мустаҳкамлигига ва морфологиясига сезиларли таъсир кўрсатади. Гелларнинг сувли муҳитда шишиш қобилияти ва барқарорлиги ўрганилиб, уларнинг пҳ-га сезгирлиги аниқланди. Хусусан, гелнинг шишиш даражаси атроф-муҳитнинг пҳ даражасига боғлиқ еканлиги ва гелнинг нейтрал ва асосли муҳитларда енг юқори сув ушлаш қобилиятига ега еканлиги кўрсатилган. Олинган натижалар, хром тузи иштирокида синтез қилинган КМЦ асосли гидрогелларнинг юқори сув ушлаш қобилияти, яхши механик барқарорлиги ва пҳ-га сезгирлиги туфайли қишлоқ хўжалигида (сувни сақлаш учун), биомедицинада (дори етказиб бериш тизимлари) ва атроф-муҳни муҳофаза қилишда оғир металларни сорбсиялашда самарали қўлланилиши мумкинлигини кўрсатади.
Adabiyotlar
- Yaoyao Yang, Zhiyuan Liang, Rui Zhang, Shengwei Zhou. Research Advances in Superabsorbent Polymers. School of Materials and Chemistr. February 2024. https://doi.org/10.3390/polym16040501.
- Omirova, R. Z., Bolysbek, A. A., Shirinov, S. D., Dzhalilov, A. T. (2020). Development of complex fertilizer technology with improved agrochemical properties using hydrogel. Rasayan Journal of Chemistry, 13(1), 733-738.
- http://dx.doi.org/10.31788/RJC.2020.1315651
- Somnath Basak, Rekha S. Singhal. Composite hydrogels fabricated from konjac glucomannan and gellan gum: Rheological characterization and their potential application in sustainable agriculture. Carbohydrate PolymersVolume 336, 15 July 2024, 122091. https://doi.org/10.1016/j.carbpol.2024.122091.
- Исроилов, О.И., Мухиддинов, Б.Ф., Джалилов, А.Т., Ширинов, Ш.Д., Исроилова, Г.А. (2024). ИК-спектроскопические и термогравиметрические исследования гидрогелей, синтезированных на основе карбокси метилцеллюлозы. Universum: технические науки, 8(11 (128)), 13-20.
- Б. Ф. Мухиддинов, Д. Т. Ахтамов, О. И. Исроилов, Г. А. Исроилова. Гидроксипропилметилцеллюлоза асосида синтез қилинган гидрогелларнинг ик-спектроскопик ва термогравиметрик таҳлили. Kimyo fanining muammolari, sanoat sohalariga tatbiqi va yashil texnologiyalar mavzusidagi xalqaro anjumanning axborot xati. Namangan muhandislik-texnologiya instituti. 18-19 aprel. 2025 yil. Namangan shahri.
- Carbohydrate Polymers January 2021, 117087. Environmentally friendly superabsorbent fibers based on electrospun cellulose nanofibers extracted from wheat straw ( Djafari Petroudy, Ranjbar, & Rasooly Garmaroody, 2018 ).
- О.И. Исроилов, Б.Ф. Мухиддинов, А.Т. Джалилов, Ш. . Ширинов., Целлюлоза хосилалари асосида синтез қилинган гидрогеллар ва уларнинг қишлоқ хўжалигидаги аҳамияти. Termiz davlat pedagogika instituti, Umumiy va noorganik kimyo instituti, Termiz davlat universiteti, xalqaro ilmiy-texnikaviy anjumani. “Kolloid kimyo: kimyoviy texnologiya, ekologiya va sanoat uchun innovatsiyalar va yechimlar” 2025 yil.
- О.И. Исроилов, Б.Ф. Мухиддинов, А.Т. Джалилов, Ш.Д. Ширинов. Синтез гидрогелей на основе карбоксиметилцеллюлозы и солей хрома. Материалы докладов 88-й научно-технической конференции профессорскопреподавательского состава, научных сотрудников и аспирантов, 2024, Belorussia.
- Исроилов, О.И., Мухиддинов, Б.Ф., Джалилов, А.Т., Ширинов, Ш.Д., Исроилова, Г.А. (2024). ИК-спектроскопические и термогравиметрические исследования гидрогелей, синтезированных на основе карбокси
- Ibrokhimov M., Shirinov S., Shirinova O. Study of synthesis and physicochemical properties of hydrogels enriched with mineral fertilizers //Science and innovation. – 2024. – Т. 3. – №. A11. – С. 37-41.
- Sh, Sherquzyev D. Shirinov Sh. D., Yusupov MO, Asqarova O. Hydrogel production of new generation based on local raw materials. European Sciences review." Scientific journal 11-12 (2018): 141-145.
- Холназаров Б.А., Тураев Х.Х., Ширинов, Ш.Д., Джалилов А.Т. Синтез суперабсорбентного гидрогеля на основе крахмала, акриловой кислоты и монтмориллонита //Universum: технические науки. – 2019. – №. 8 (65). – С. 13-16.
- Холназаров Б.A., Ширинов Ш.Д. Джлилов A.T Синтез гидрогеля на основе крахмала и акриловой кислоты //Композиционные материалы научно-технический и производственный журнал. – 2019. – №. 1. – С. 50-51.