ICHKI YONUV DVIGATELLARI SIKLLARINING KO‘RSATKICHLARI: NAZARIYA VA AMALIY AHAMIYATI

Nurullayev U. A.


Annotatsiya

Mazkur maqolada ichki yonuv dvigatellari (IYoD) ish sikllari va ularning asosiy ko‘rsatkichlari tahlil qilinadi. Ish sikllarining turlari, termodinamik va texnik samaradorlik ko‘rsatkichlari, shuningdek, ularni aniqlash metodlari bayon etiladi. Shuningdek, zamonaviy IYoD samaradorligini oshirishga doir ilmiy-texnik yechimlar ham muhokama qilinadi.


Adabiyotlar

  1. G‘ulomov A.M., Sharipov Sh.T. Ichki yonuv dvigatellari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2017. – 320 b. Ish sikllari bosqichlari, termodinamik jarayonlar va texnik ko‘rsatkichlar keng yoritilgan.
  2. Heywood J.B. Internal Combustion Engine Fundamentals. – McGraw-Hill, 1988. – 930 p. Dvigatel sikllarining barcha turi (Otto, Diesel, Atkinson, Miller) va ularning indikator diagrammalari, bosim, temperatura, samaradorlik va energiya balanslari chuqur tahlil qilingan.
  3. Ostrovsky I.G. Teoriya, raschet i konstruktsiya poroshnevykh dvigateley vnutrennego sgoraniya. – Moskva: Mashinostroenie, 2006. – 512 s. Grafik va matematik modellar asosida sikl tahlili va ko‘rsatkichlar bo‘yicha mustahkam nazariy baza.
  4. Pulkrabek W.W. Engineering Fundamentals of the Internal Combustion Engine. – Pearson Education, 2013. – 468 p. Tezlik, bosim, termodinamik samaradorlik va yonilg‘i sarfi ko‘rsatkichlari muhokama qilingan.
  5. Kolesnikov I.V., Zhdanov V.V. Dvigateli vnutrennego sgoraniya: teoriya i praktika. – Sankt-Peterburg, 2015. – 420 s. IYoD sikllari va texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlar tahliliga bag‘ishlangan.
  6. SAE International Technical Papers (https://www.sae.org/) Har yili dvigatel ishlash ko‘rsatkichlari bo‘yicha yuzlab yangi maqolalar, jumladan, yonilg‘i samaradorligi, chiqindi gazlar, indikator tahlillari va boshqalar.
  7. Xo‘jayev H., G‘ulomov A. Avtomobil dvigatellari. – Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, 2018. – 280 b. Mahalliy avtomobillar dvigatellari misolida sikl ko‘rsatkichlarining hisoblash usullari.
  8. Soyhan H. Thermodynamic modeling and performance analysis of internal combustion engines. – Elsevier, Energy Reports, 2021. Zamonaviy dvigatel sikllarining model va eksperimental tahlili.
  9. Vavilov N.M. Termodinamika i teplovoy raschet dvigateley. – Moskva: Mashinostroenie, 2003. Issiqlik sikllari va termodinamik ko‘rsatkichlar chuqur nazariy yondashuv bilan.
  10. “Ichki yonuv dvigatellari nazariyasi” fanidan laboratoriya ishlari bo‘yicha metodik qo‘llanma. – Toshkent: TATU, 2021. Real dvigatel sikllarining laboratoriya tajribalari asosida o‘lchov va baholash metodikasi.