OLIY TA’LIMDA OKSIDLANISH–QAYTARILISH REAKSIYALARI MAVZUSINI INQUIRY-BASED LEARNING ASOSIDA O‘QITISH

Karomova D. X.


Annotatsiya

Mazkur tadqiqot O‘zbekiston OTMlarining umumiy kimyo kursida Inquiry-Based Learning (IBL) yondashuvi yordamida redoks mavzusini chuqur o‘zlashtirish samaradorligini baholaydi. Ikki taqqoslanadigan guruh (IBL, n≈60; an’anaviy ma’ruza, n≈60) 6 haftalik modulni IBL sikli (savol → gipoteza → tadqiq → tahlil → muloqot) bo‘yicha o‘tdi. Asosiy faoliyatlar: (I) elektron almashinuvi va oksidlanish darajasini zarracha (partikulyar) darajada modellashtirish, (II) mikroshkala redoks titrlash (permanganat–oksalat) va ma’lumotlarni modellashtirish, (III) galvanik element va Nernst tenglamasi bo‘yicha yo‘naltirilgan izlanish. Natijalar ikki pog‘onali Redoks Konseptual Testi (pre/post + 4 haftalik retention), balanslash va elektron hisobga oid masalalar, hamda motivatsiya/kognitiv yuk (IMI, NASA-TLX) ko‘rsatkichlari orqali o‘lchandi; Cronbach α va topshiriq tahlillari bilan ishonchlilik tekshirildi. ANCOVA va Hedges g yordamida o‘sish baholandi; laboratoriya daftarlari va yarim tuzilgan intervyular sifatli tahlilni ta’minladi. Natijalar IBL guruhida konseptual o‘sish va saqlanish sezilarli yuqori ekanini, keng uchraydigan noto‘g‘ri tushunchalar (redoksni faqat “kislorod” bilan bog‘lash; zaryadni oksidlanish darajasi bilan adashtirish) kamayganini ko‘rsatdi.


Adabiyotlar

  1. Prince, M. (2004). Does active learning work? A review of the research. Journal of Engineering Education, 93(3), 223–231.
  2. Pedaste, M., et al. (2015). Phases of inquiry-based learning: Definitions and the inquiry cycle. Educational Research Review, 14, 47–61.
  3. Bybee, R. W. (2014). The BSCS 5E Instructional Model: Creating teachable moments. NSTA Press.
  4. Domin, D. S. (1999). A review of laboratory instruction styles. Journal of Chemical Education, 76(4), 543–547.
  5. Novak, J. D., & Cañas, A. J. (2008). The theory underlying concept maps and how to construct and use them. Florida Institute for Human and Machine Cognition, 1(1), 1–36.
  6. Nurrenbern, S. C., & Pickering, M. (1987). Concept learning versus problem solving: Is there a difference? Journal of Chemical Education, 64(6), 508–510.
  7. Garnett, P. J., Garnett, P. J., & Hackling, M. W. (1995). Students’ alternative conceptions in chemistry: A review of research and implications for teaching and learning. Studies in Science Education, 25(1), 69–95.
  8. Kress, N. J., & Bahr, D. L. (2007). Inquiry-based instruction in general chemistry laboratories. Chemistry Education Research and Practice, 8(2), 217–228.
  9. Furtak, E. M., et al. (2012). Experimental and quasi-experimental studies of inquiry-based science teaching: A meta-analysis. Review of Educational Research, 82(3), 300–329.
  10. Redish, E. F. (2003). Teaching physics with the physics suite. John Wiley & Sons.
  11. Woolnough, B. E., & Allsop, T. (1985). Practical work in science. Cambridge University Press.
  12. G‘ulomov, A. A., & Jo‘rayev, I. (2020). Kimyo ta’limida interfaol metodlar. Toshkent: O‘qituvchi.