JARAYONLAR SIFATINI TAʼMINLASH METODOLOGIYASI, VOSITALARI VA KO‘RSATILAYOTGAN XIZMATLARNING SIFATINI TAʼMINLASH KONTSEPTSIYASINI ISHLAB CHIQISH
Shertoylokova G. N.
Annotatsiya
Mazkur maqolada zamonaviy geometrik o‘lchash vositalarini kalibrlash laboratoriyasida jarayonlar sifatini ta’minlash metodologiyasi va ko‘rsatilayotgan xizmatlarning sifatini boshqarish kontseptsiyasi ISO/IEC 17025, ISO 9001 hamda ISO 10012 xalqaro standartlari talablariga muvofiq yoritilgan. Tadqiqotda laboratoriya faoliyatining ilmiy-metodologik asoslari, ya’ni o‘lchash jarayonlarining aniqligi, metrologik kuzatuvchanlik, o‘lchash noaniqligini baholash va natijalar ishonchliligini ta’minlash masalalari tahlil qilindi. ISO/IEC 17025 standarti bo‘yicha kompetentlik va texnik talablar, ISO 9001 orqali boshqaruv va mijozga yo‘naltirilganlik tamoyillari, ISO 10012 asosida o‘lchash boshqaruvi tizimi o‘zaro integratsiyada ko‘rib chiqildi. Natijada kalibrlash xizmatlari sifatini oshirish, akkreditatsiya talablari barqarorligini mustahkamlash va xalqaro darajadagi metrologik kuzatuvchanlikni ta’minlashga xizmat qiluvchi metodologik yondashuv ishlab chiqildi. Ushbu natijalar kalibrlash laboratoriyalari uchun sifat menejmenti tizimini takomillashtirish va o‘lchash natijalarining ishonchliligini oshirish yo‘nalishida amaliy ahamiyat kasb etadi.
Adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasining “Metrologiya to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ-614, 2020-yil 7-aprel. — Toshkent: 2020.
- O‘zbekiston Respublikasining “Muvofiqlikni baholash organlarini akkreditatsiya qilish to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ-820, 2023-yil 27-fevral. — Toshkent: 2023.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni. PF-6240 “Texnik jihatdan tartibga solish sohasida davlat boshqaruvini tubdan takomillashtirish to‘g‘risida”, 2021-yil 2-iyun. — Toshkent: 2021.
- O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori. 2019-yil 24-aprel, 349-son. Muvofiqlikni baholash organlarini akkreditatsiyadan o‘tkazish sohasidagi ishlarni takomillashtirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida. — Toshkent: 2019.
- ISO/IEC 17025:2017. Sinov va kalibrlash laboratoriyalarining kompetentligiga qo‘yiladigan umumiy talablar. — Jeneva: ISO/IEC, 2017.
- ISO 9001:2015. Sifat menejmenti tizimlari — Talablar. — Jeneva: ISO, 2015.
- ISO 10012:2003. O‘lchash boshqaruvi tizimlari — O‘lchash jarayonlari va o‘lchov asboblariga talablar. — Jeneva: ISO, 2003.
- JCGM 100:2008 (GUM). O‘lchash ma’lumotlarini baholash — O‘lchash noaniqligini ifodalash bo‘yicha qo‘llanma. — Sèvres: BIPM/JCGM, 2008.
- JCGM 200:2012 (VIM). Metrologiyaning xalqaro lug‘ati — Asosiy va umumiy tushunchalar hamda bog‘liq atamalar. — Sèvres: BIPM/JCGM, 2012.
- JCGM 106:2012. O‘lchash ma’lumotlarini baholash — Muvofiqlikni baholashda o‘lchash noaniqligining o‘rni. — Sèvres: BIPM/JCGM, 2012.
- ILAC P14:09/2020. Kalibrlashda o‘lchash noaniqligi bo‘yicha ILAC siyosati. — Sidney: ILAC, 2020.
- ILAC G8:09/2019. Qaror qoidalari va muvofiqlik bo‘yicha bayonotlar uchun yo‘riqnoma. — Sidney: ILAC, 2019.
- EA-4/02 M:2022. Kalibrlashda o‘lchash noaniqligini baholash. — Parij: European co-operation for Accreditation, 2022.
- BIPM. Xalqaro birliklar tizimi (SI). 9-nashr. — Sèvres: BIPM, 2019.
- NIST SP 330-2019. The International System of Units (SI). — Gaithersburg, MD: NIST, 2019.
- J.A.T.da Silva, (2021). The ISO/IEC 17025:2017 Quality Standard as a Guideline for Routine Biomedical Research Laboratories? J. Korean Med. Sci. (PMC).
- Krismastuti, F.S.H., et al. (2022). Complying with the resource requirements of ISO/IEC 17025:2017. J. Lab. Precis. Med. (PMC).
- Outaki, S., et al. (2024). Quality approach towards ISO/IEC 17025 accreditation at the Marrakech Human Research Center. Int. J. Metrology and Quality Engineering. doi:10.1051/ijmqe/2024019.
- Beckert, B.A., et al. (2019). Calibration and Measurement Capability (CMC) and Customer Metrology Requirements: How much can a lab claim? 19-th Int. Metrology Congress.
- Pérez-Sanz, J.M., et al. (2024). Digitalization of a calibration laboratory: Batch calibration of thread gauges. Measurement (ScienceDirect).
- Farfán-Vargas, H. M.; Espinoza-Morriberon, D.; Moya-Salazar, M. M.; Contreras-Pulache, H.; Moya-Salazar, J. Systematic review on the implementation of metrological assurance systems for medical devices in Latin America // Frontiers in Medicine. — 2024. — Vol. 11. — Art. 1281199. — DOI: 10.3389/fmed.2024.1281199.
- Galliana, F.; Lanzillotti, M. Accurate comparison between INRIM and a secondary calibration laboratory using a top-class multifunction electrical calibrator // Measurement. — 2017. — T. 103. — B. 353–360. — DOI: 10.1016/j.measurement.2017.02.052.