ISO/IEC 17025 TALABLARI ASOSIDA KALIBRLASH LABORATORIYALARIDA RESURSLARNI BOSHQARISH TIZIMINING SHAKLLANISHI
Patidinov N. T.
Annotatsiya
Mazkur maqolada kalibrlash laboratoriyalarini akkreditasiyadan o‘tkazishda resurslarni boshqarish tizimining metodologik asoslari ilmiy adabiyotlar tahlili asosida yoritilgan. Tadqiqotda ISO/IEC 17025:2017, ISO 9001:2015 hamda ISO 10012:2021 xalqaro standartlarida belgilangan resurslar (inson resurslari, jihozlar, o‘lchash muhitlari, yordamchi infratuzilma va metrologik kuzatuvchanlik)ga doir talablarning o‘zaro uyg‘unligi va amaliy ahamiyati tahlil qilingan. Ilmiy manbalarga tayangan holda laboratoriya faoliyatining ishonchliligini ta’minlashda resurslar ta’minoti va ularni baholash ko‘rsatkichlari (kompetensiya, texnik holat, barqarorlik, kuzatuvchanlik)ning roli ochib berilgan. Tahlil natijalariga ko‘ra, resurslarni boshqarishda riskga asoslangan yondashuv, PDCA sikli va sifat infratuzilmasi elementlarining integratsiyasi kalibrlash laboratoriyalarining akkreditatsiya jarayonidagi samaradorlikni oshirishning muhim omili sifatida baholangan.
Adabiyotlar
- ISO/IEC 17025:2017. General requirements for the competence of testing and calibration laboratories. — Geneva: International Organization for Standardization, 2017. — 30 p.
- ISO 10012:2003. Measurement management systems – Requirements for measurement processes and measuring equipment. — Geneva: ISO, 2003.
- ILAC P10:2020. Policy on Traceability of Measurement Results. — International Laboratory Accreditation Cooperation (ILAC), 2020. — 16 p.
- EA-4/02 M:2013. Evaluation of the Uncertainty of Measurement in Calibration. — European Co-operation for Accreditation, 2013. — 75 p.
- JCGM 200:2012 (VIM). International Vocabulary of Metrology – Basic and General Concepts and Associated Terms (3rd edition). — Joint Committee for Guides in Metrology, 2012. — 108 p.
- Krismastuti, F. S. H., & Habibie, M. H. (2022). Complying with the resource requirements of ISO/IEC 17025:2017 in Indonesian calibration and testing laboratories: current challenges and future directions. Accreditation and Quality Assurance, 27, 359–367. DOI: 10.1007/s00769-022-01523-w
- Mandal, G., Ansari, M. A., & Aswal, D. K. (2021). Quality Management System at NPLI: Transition of ISO/IEC 17025 From 2005 to 2017 and Implementation of ISO 17034: 2016. MAPAN, 36, 657–668. DOI: 10.1007/s12647-021-00490-w
- Okezue, M. A., Adeyeye, M. C., Byrn, S. J., Abiola, V. O., et al. Impact of ISO/IEC 17025 laboratory accreditation in sub-Saharan Africa: a case study // BMC Health Services Research. — 2020. — Vol. 20, Article 1065. — DOI: 10.1186/s12913-020-05934-8
- Panagiotidou, E., Chountalas, P. T., Magoutas, A. I., Georgakellos, D. A., Lagodimos, A. G. Systematic Identification and Validation of Critical Success Factors for ISO/IEC 17025 Implementation // Applied Sciences (MDPI). — 2025. — Vol. 15, No. 2, Article 60. — DOI: 10.3390/admsci15020060
- Ellison, S. L. R., & Williams, A. (Eds.) Eurachem/CITAC Guide: Measurement Uncertainty and Traceability. Part 1 (ECTRC 2019 EN P1). — Eurachem, 2019. — 45 p. https://www.eurachem.org/images/stories/Guides/pdf/ECTRC_2019_EN_P1.pdf
- Panagiotidou, E., Chountalas, P., Magoutas, A., Kitsios, F. The multifaceted impact of ISO/IEC 17025 accreditation: a sector-specific analysis in civil engineering testing and calibration laboratories // The TQM Journal. — 2024. — Vol. 37, No. 1–2. — DOI: 10.1108/TQM-10-2023-0347
- ILAC. ILAC Mutual Recognition Arrangement (MRA) and Live Site Information. — https://ilac.org
- BIPM. International Bureau of Weights and Measures – Metrology traceability framework. — https://www.bipm.org
- Лаврентьева Е. А. Новые требования к аккредитatsiи калибровочных лабораторий, на примере лаборатории авиatsiонной метрологии ИАС ООО «Аэропорт Емельяново» // Актуальные проблемы авиatsiи и космонавтики. – 2016. – № 12. – С. 45–48.
- Лутрохманова К. Ю. Роль метрологического обеспечения в технической компетентности калибровочной лаборатории авиatsiонной метрологии ИАС ООО «Аэропорт Емельяново» // Актуальные проблемы авиatsiи и космонавтики. – 2016. – № 12. – С. 49–52.
- Красиков А. А., Тулин Н. Ю., Мазко О. Н., Макарова О. Г., Баландович К. Б., Щекочихина Р. О., Баландович Б. А. Опыт работы научной лаборатории эколого-гигиенического профиля по проведению аккредитatsiи на соответствие ГОСТ ИСО/МЭК 17025-2009 «Общие требования к компетентности испытательных и калибровочных лабораторий» // Бюллетень медицинской науки. – 2018. – № 3 (11). – С. 27–33.
- NATA. National Association of Testing Authorities (Australia). Guidelines for Equipment and Environmental Control in Accredited Laboratories. — https://www.nata.com.au
- A2LA. American Association for Laboratory Accreditation: Guidance on Personnel Competence and Training in ISO/IEC 17025 Laboratories. — https://www.a2la.org
- Metrology Journal. Laboratory management and resource optimization studies // International Journal of Metrology and Quality Engineering. — https://www.metrology-journal.org
- SpringerLink. Quality management systems in European research laboratories: implementation challenges and resource strategies // Springer Science+Business Media. — 2023. — https://link.springer.com
- ISOBudgets. Evaluation of Measurement Uncertainty in Calibration Laboratories. — https://www.isobudgets.com
- INSTMC. Institute of Measurement and Control (UK): Integration of ISO 10012 with Quality Management Systems. — https://www.instmc.org