GIPOKSANTIN MOLEKULASINING TUZILISHI VA REAKSION QOBILIYATLARI

Saitkulov F. E.


Annotatsiya

Gipoksantin purin asoslaridan biri bo‘lib, u nuklein kislotalarning tabiiy komponenti sifatida biologik jarayonlarda muhim rol o‘ynaydi. Uning molekulyar tuzilishi bitta pirimidin va bitta imidazol halqasidan iborat bo‘lib, konjugatsiyalangan π-elektronlar tizimi tufayli gipoksantin qisman aromatik xususiyatlarga ega. Molekuladagi elektron bulutning delokalizatsiyasi uni kimyoviy jihatdan barqaror qiladi, bu esa uning reaktsion qobiliyatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Gipoksantin karbonil, amin va imidazol guruhlari orqali turli kimyoviy reaksiyalarga, xususan, alkilatsiya, atsillanish, tionlash, oksidlanish va metall ionlari bilan koordinatsiyalanish reaksiyalariga kirishadi. Ushbu reaksiyalar natijasida biologik faol moddalar yoki dori vositalari sintez qilinadi. Gipoksantinning aromatiklik darajasi, protonatsiya va tautomerik holatlari spektroskopik usullar bilan o‘rganildi. Shu bois, gipoksantin molekulasining tuzilishi va reaksion xossalarini chuqur o‘rganish zamonaviy farmatsiya, bioorganik kimyo va molekulyar biologiya sohalarida katta ilmiy va amaliy ahamiyatga ega.


Adabiyotlar

  1. Saitkulov, F., Begimqulov, I., Oʻralova, N., Gulimmatova, R., & Rahmonqulova, D. (2022). Biochemical effects of the coordination compound of cobalt-II nitrate quinazolin-4-one with 3-indolyl acetic acid in the “amber” plants grades phaseolus aureus. Академические исследования в современной науке, 1(17), 263-267.
  2. Saitkulov, F., Qilichyeva, N., Abdullayev, B., Anvarov, A., & Ergasheva, M. (2022). Titrimetric analysis of calcium cation in" megaton" variety of cabbage. International Bulletin of Applied Science and Technology, 2(10), 134-135.
  3. Хайдаров, Г. Ш., Тилябов, М. У., Холмирзаев, М. М., & Элмурадов, Б. Ж. Синтез и биологическая активность гидрохлорид хиназолин-4-она. Fan va taʼlim integratsiyasi” jurnalining Tahrir hay’ati tarkibi.
  4. Saitkulov, F., Farhodov, O., Olisheva, M., Saparboyeva, S., & Azimova, U. (2022). Chemical feeding method of lemon plant using leaf stomata. Академические исследования в современной науке, 1(17), 274-277.
  5. Саиткулов, Ф. Э., & Элмурадов, Б. Ж. (2022). УФ-спектральные характеристики хиназолин-4-он и–тионов. In Innovative developments and research in education international scientific-online conference. pp-10-12.
  6. Azamatova, M., Meliyeva, S., Azamova, S., Sapaev, B., & Saitkulov, F. (2023). Healing properties of chamomile. Академические исследования в современной науке, 2(8), 37-40.
  7. Sapaev, B., Saitkulov, F., Mamedova, M., Saydaliyeva, S., & Makhmudova, D. (2023). Chromato-mass-spectrometry of the analysis of the sum of the common mushrooms. In BIO Web of Conferences (Vol. 65, p. 01006). EDP Sciences.
  8. Amirova, N., Qulmaxamatova, D., Bebitova, K., Saitkulov, F., & Nasimov, K. (2023). Technology of creating cool beverages rich in vitamins based on rose hip fruit. Theoretical aspects in the formation of pedagogical sciences, 2(5), 169-172.
  9. Saitkulov, F. E., & Elmuradov, B. J. (2022). UV spectral characteristics of quinazoline-4-one and thions. In Innovative developments and research in education international scientific-online conference (pp. 10-12).
  10. Saitkulov, F., Xudayarov, M., Eshboboyev, T., Oxunov, I., & Amanov, R. (2025, July). Coordination compounds of manganese salt with acetamide and study of biochemical properties of the cotton variety" Sultan" plant. In American Institute of Physics Conference Series (Vol. 3304, No. 1, p. 040098).
  11. Kulmirzayeva, S., Isaqulova, M., Nasimov, H., Saitkulov, F., & Islomova, D. (2025, July). Study of synthesis and biological properties of coordination compound of cobalt (II)-chloride. In American Institute of Physics Conference Series (Vol. 3304, No. 1, p. 040099).
  12. Zulpanov F. A., Saitkulov F. E., Elmuradov B. J., Arzanov R. X. (2024). Study of Benzylation Reactions of Quinazolin‑4‑One in the Presence of Various Solvents. Austrian Journal of Technical and Natural Sciences 2024, No 3 – 4. https://doi.org/10.29013/AJT-24-11.12-52-56
  13. Fayzullozoda H.M., Khaydarov G.Sh., Baymuratova G.O., Saitkulov F.E. (2024). Synthesis and Study of Biological Activity of Coordination Compounds Based on Copper (Ii) Nitrate and Quinazolin-4-One. Austrian Journal of Technical and Natural Sciences 2024, No 3–4. https://doi.org/10.29013/AJT-24-11.12-43-46
  14. Ashurova Z. B., Khaydarov G. Sh., Saitkulov F. E., Giyasov K. (2024). Determination of Certain Heavy Metals in Food Composition by Voltammetric Method. Austrian Journal of Technical and Natural Sciences 2024, No 3 – 4. https://doi.org/10.29013/AJT-24-11.12-47-51
  15. Saitkulov F., Qayumova F. Synthesis of coordination compounds based on cobalt(ii) salts and quinazolin-4-one and the study of their biological activity // Universum: химия и биология : электрон. научн. журн. 2025. 2(128). URL:https://7universum.com/ru/nature/archive/item/19240
  16. Foziljon, S., & Fotima, Q. (2025). Synthesis of coordination compounds based on cobalt (ii) salts and quinazolin-4-one and the study of their biological activity. Universum: химия и биология, 2(2 (128)), 38-42.
  17. Akhmedova, N., Elmuradov, B., & Saitkulov, F. (2024). Optimal synthesis methods and biological activity study of 2-(4-nitrophenil) quinazolin-4-one. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 4(12), 1192-1200.
  18. Shoyimovich, K. G., Ergashevich, S. F., & Kuchkar, G. (2024). DETERMINATION OF CERTAIN HEAVY METALS IN FOOD COMPOSITION BY VOLTAMMETRIC METHOD. Austrian Journal of Technical & Natural Sciences.