УЧСАЙ БЕНТОНИТ ГИЛИНИНГ ФИЗИК-КИМЁВИЙ ТАДҚИҚОТЛАРИ

Сабиров Б. Т. & Еримбетов Б. К.


Annotatsiya

Ушбу тадқиқот ишида Учсай бентонит гилининг физик-кимёвий ва минералогик такриблари ҳамда физик-кимёвий хусусиятлари замонавий физик-кимёвий таҳлил усуллари ёрдамида тадқиқ этиш натижалари келтирилган. Тадқиқотнинг асосий мақсади маҳаллий хом ашё ҳисобланган бентонит гилининг минералогик, кимёвий ва физик-механик таркибини таҳлил қилиш ҳамда унинг керамик қурилиш материаллари ишлаб чиқаришда қўлланиш имкониятларини аниқлашдан иборат. Ўтказилган физик-кимёвий таҳлил натижаларига кўра, Учсай бентонит гили кальцийли бентонит гиллари турига мансуб бўлиб, монтмориллонит жинс ҳосил қилувчи асосий минерал эканлиги, SiO2, AI2O3,Fe2O3 ҳамда ишқорий ва ишқорий ер металларининг оксидларининг миқдори, шунингдек гранулометрик таркиби, зичлик ва қовушқоқлиги бўйича бўйича керамзит ишлаб чиқариш учун гилли хом ашёларга қўйиладиган меъёрий талабларга мос келиши аниқланди.


Adabiyotlar

  1. Ахмедов К.С. Бентониты Узбекистана. – Ташкент .-1974.-273 с
  2. Курбаниязов К.К., Закиров М.З. Бентониты Каракалпакстана // Фан. 1979. - 173 с
  3. Sabirov B.Т., Purkhanatdinov А.P., Erimbetov B.K., Аytjanov О.D., Каlbaev B.A., Reymov B.Q. Study of the chemical-mineralogical composition and properties of the Ushsay bentonite-like clay of Karakalpakstan for obtaining ceramic heat-insulating materials // Science and Education in Karakalpakstan. 2023 №2/2. ISSN 2181-9203 P.105-108.
  4. Kutsevol M.L. X-ray method of diagnostics and qualitative phase analysis of minerals. Practical guide to laboratory work in the discipline “Laboratory methods for studying minerals.” Dnepropetrovsk 2012. P. 35p.
  5. Newbury D., Echlin P., Joy D., Fiori C., Lifshin E. Scanning electron microscopy and X-ray microanalysis. M., 1984. P. 303.
  6. Sabirov B.Т., Purkhanatdinov А.P., Erimbetov B.K., Аytjanov О.D., Каlbaev B.A., Reymov B.Q. Study of the chemical-mineralogical composition and properties of the Ushsay bentonite-like clay of Karakalpakstan for obtaining ceramic heat-insulating materials // Science and Education in Karakalpakstan. 2023 №2/2. ISSN 2181-9203 P.105-108.
  7. ГОСТ 32026-2012. Сырьё глинистое для производства керамзитовых гравия, щебня и песка. – М.: Стандартинформ, 2013. – 12 с.
  8. Sabirov B.T., Purkhanatdinov A.P., Erimbetov B.K., Aitzhanov O.D. Исследование и анализ местного глинистого сырья для производства керамзита // Выпуск журнала «Universum: технические науки» 1(130). DOI - 10.32743/UniTech. 2025.130.1, С.20-25.
  9. Erimbetov B.K., Sabirov B.Т., Purkhanatdinov А.P., Xojabergenov B.M. Technology for producing lightweight concrete from clay obtained from Uchsay bentonite clay // AIP Conference Proceedings, 11 September 2025, Vol. 3347, Pp. 020065-1-6.
  10. Еримбетов Б.К., Пурханатдинов А.П., Keramzit ishlab chiqarishda ikkilamchi resurslarni tadqiq etish // “JizPI XABARNOMASI” 2025 yil №3 son. ISSN: 3060-4966. 188-193 b.
  11. Purxanatdinov A. P., Erimbetov B. K., "Uchsay bentoniti tiykarinda ekologiyaliq taza qurilis materialin aliw: https://doi. org/10.5281/zenodo. 11221185." International Journal of scientific and Applied Research 1, no. 2 (2024): 46-49.
  12. Пурханатдинов А. П., Еримбетов Б. К. Энергия тежамкор материаллар учун учсой бентонити тадқиқ қилиш //Endless light in science. – 2024. – №. 31 декабрь 8. – С. 45-48.