O‘SIMLIK MOYLARI SIFATINI BAHOLASHNING ZAMONAVIY USULLARI.
Alibekova M. .
Annotatsiya
Ushbu maqolada o‘simlik moylarini ishlab chiqarish va ularning sifatini baholashda zamonaviy tahlil usullarini qo‘llash masalalari yoritilgan. O‘zbekistonning asosiy yog‘-moy xomashyo bazasini tashkil etuvchi kungaboqar, paxta, zig‘ir, raps va boshqa yog‘li ekinlarning fizik-kimyoviy xususiyatlari (zichlik, pH, sinish koeffitsienti, yopishqoqlik, sirt tarangligi va b.) tahlil qilinadi. Tadqiqotda FTIR, NIR, Raman, floresans spektroskopiya, GC-MS, HPLC va refraktometriya kabi zamonaviy analitik usullar qo‘llanilgan. Bu usullar o‘simlik moylarining tarkibi, sifati, to‘yinmagan yog‘ kislotalari miqdori hamda oksidlanish darajasini tezkor va aniq aniqlash imkonini beradi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, turli usullarni kombinatsiyalash – masalan, FTIR va Raman yoki FTIR va refraktometriyani birgalikda qo‘llash – diagnostika jarayonini tezlashtiradi, energiya sarfini kamaytiradi va mahsulot sifatining barqarorligini ta’minlaydi. Shu bois, o‘simlik moylari sifatini baholashda avtomatlashtirilgan va kombinatsiyalashgan yondashuvlar eng istiqbolli yo‘nalish sifatida tavsiya etiladi.
Adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi PF-4947-son «O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g‘risidagi» Farmoni.
- Wiktoria Kamińska, GrażYna Neunert, Maciej JarzęBski. Analiza właściwości fizykochemicznych i charakterystyka spektrofotometryczna wybranych olejów roślinnych. Żywność. Nauka. Technologia. JAKOŚĆ, 2024, 31, 1 (138), 113 – 133. https://doi.org/10.15193/zntj/2024/138/490 .
- N. M. Essien, O. E. Ofem andS. C.Bassey. Comparative Physical Characterization, Physio-Chemical and Fatty Acid Composition of Some Edible Vegetable Oils. Journal of Advances in Biology & Biotechnology1(1): 30-39, 2014; https://doi.org/10.9734/JABB/2014/12489 .
- Leandro S. Herculano , Gustavo V.B. Lukasievicz a, Elizandra Sehn a, Alex S. Torquato b, Marcos P. Belançon c, Elton Savi d, Newller M. Kimura d, Luis C. Malacarne d, Mauro L. Baesso d, Nelson G.C. Astrath d The correlation of physicochemical properties of edible vegetable oils by chemometric analysis of spectroscopic data. Spectrochimica Acta Part A: Molecular and Biomolecular Spectroscopy Volume 245, 15 January 2021, 118877. https://doi.org/10.1016/j.saa.2020.118877 .
- Shyju Bhaskar, K. Spandana, K. K. Mahato, N. Mazumder. Purity Analysis of Adulterated Vegetable Oils by Raman and FTIR Spectroscopy. OSA Technical Digest (Optica Publishing Group, 2018),paper JW4A.121. https://doi.org/10.1364/FIO.2018.JW4A.121 .
- C. Jiménez-Sanchidrián, J. Ruiz. Use of Raman spectroscopy for analyzing edible vegetable oils. Applied Spectroscopy Reviews Volume 51, 2016 - Issue 5. https://doi.org/10.1080/05704928.2016.1141292 .
- Rohman, Y. Che Man. Application of FTIR Spectroscopy for Monitoring the Stabilities of Selected Vegetable Oils During Thermal Oxidation. International Journal of Food Properties Volume 16, 2013 - Issue 7. https://doi.org/10.1080/10942912.2011.603874 .
- X. Li, Liangxiao Zhang, Yong Zhang, Du Wang, Xuefang Wang, Li Yu, Wen Zhang, Peiwu Li. Review of NIR spectroscopy methods for nondestructive quality analysis of oilseeds and edible oils.Trends in Food Science & Technology Volume 101, July 2020, Pages 172-181 https://doi.org/10.1016/j.tifs.2020.05.002 .
- Bunaciu, H. Aboul‐Enein, V. D. Hoang. Edible oil analysis. Vibrational Spectroscopy Applications in Biomedical, Pharmaceutical and Food Sciences. 2020, Pages 167-187 https://doi.org/10.1016/b978-0-12-818827-9.00009-3 .
- Y. Gilbert, Mbesse Kongbonga, H. Ghalila, M. Onana, Y. Majdi, Z. B. Lakhdar, H. Mezlini, S. Sevestre-Ghalila. Characterization of Vegetable Oils by Fluorescence Spectroscopy. Food and Nutrition Sciences, 2011, 2, 692-699 https://doi.org/10.4236/FNS.2011.27095 .
- Yueming Zheng, F. Feng, Wei Guo, X. Chu, Jiarong Pan, W. Jia Determination of fatty acids in vegetable oils using comprehensive two-dimensional gas chromatography coupled to quadropole mass spectrometry. Chinese journal of chromatography 18 September 2013 https://doi.org/10.3724/SP.J.1123.2012.06041
- Supriya Rayudu. An exploration of high-performance liquid chromatography. International journal of scientific research. Volume - 12 Issue - 08 August - 2023 PRINT ISSN No. 2277 - 8179 https://doi.org/10.36106/ijsr/0908831