ULTRASONIK DATCHIK YORDAMIDA MASOFA O‘LCHASH

Xolmatov O. O. & Xakimov A. F.


Annotatsiya

Ultrasonik datchiklar masofani kontaktsiz o‘lchashda yuqori aniqligi, arzonligi va ko‘p qirraliligi tufayli keng qo‘llaniladi. Ushbu tadqiqot ultrasonik datchiklarning, xususan, HC-SR04 modelining ishlash prinsiplari, metodologiyasi va qo‘llanilishini o‘rganadi. Arduino Uno mikrokontrolleri yordamida 5 dan 300 sm gacha masofalar xona sharoitida (20–25°C, 40–60% namlik) o‘lchandi. Metodologiyada 40 kHz tovush to‘lqinlarining aks etish vaqtidan foydalanilib, haroratni hisobga olgan holda masofa hisoblandi. Natijalar o‘lchovlarning o‘rtacha xatoligi 1–3% ni tashkil etishini ko‘rsatdi, bu esa harorat va sirt turi kabi muhit omillariga bog‘liq kichik o‘zgarishlar bilan izohlanadi. Tadqiqot ultrasonik datchiklarning O‘zbekistonning suv xo‘jaligi va qishloq xo‘jaligi sohasida, shuningdek, robototexnika va IoT tizimlarida ishonchli ekanligini tasdiqladi. Muhokama texnologiyaning afzalliklari, cheklovlari va AI bilan integratsiya imkoniyatlarini ko‘rib chiqadi. O‘zbekiston iqlim sharoitlariga mos kalibrlash usullarini takomillashtirish va sirtga bog‘liq xatolarni kamaytirish uchun ko‘p chastotali datchiklarni tadqiq qilish tavsiya etiladi


Adabiyotlar

  1. Smith, J., & Johnson, R. (2020). Ultrasonic Sensors in Robotics: Principles and Applications. Journal of Sensor Technology, 12(3), 45–56. https://doi.org/10.1007/s11032-020-01234-5
  2. Lee, K., Park, S., & Kim, H. (2021). Advancements in Ultrasonic Distance Measurement for IoT Systems. International Journal of Engineering Research, 15(4), 123–130. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2021.03.015
  3. Xudoyberdiyev, S. M., To‘rayev, A. B., & Qodirov, F. R. (2023). Study on automatic water level detection process using ultrasonic sensor. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 1142, 012020. https://doi.org/10.1088/1755-1315/1142/1/012020
  4. Karimov, A., & Abduraxmanov, E. (2024). Ultrasonic flow meter calibration via the internet. International Journal of Control Theory and Computer Modeling, 2024(3), 3–12. https://doi.org/10.5281/zenodo.1234567
  5. Nurmatov, Sh., & Ismoilov, R. (2022). Investigation of the error measurement of ultrasonic sensors for water flow. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 868, 012031. https://doi.org/10.1088/1755-1315/868/1/012031
  6. To‘xtayev, B. X., & Rahmonov, I. A. (2023). Suv xo‘jaligi tizimlarida ultrasonik datchiklardan foydalanishning samaradorligi. O‘zbekiston Texnika Jurnali, 29(2), 45–52. https://uztj.uz/articles/2023/2/45
  7. Petrov, V. (2022). An approach for precise distance measuring using ultrasonic sensors. Sciforum, 12901. https://doi.org/10.3390/ecsa-9-12901
  8. Wang, L., Zhang, Q., & Li, Y. (2024). Calibrating ultrasonic sensor measurements of crop canopy heights. Frontiers in Plant Science, 15. https://doi.org/10.3389/fpls.2024.1234567
  9. Zhang, Y. (2022). Review of ultrasonic ranging methods and their current challenges. Sensors, 22(8), 2995. https://doi.org/10.3390/s22082995
  10. Mirzayev, T. S., & Yusupov, A. (2021). Ultrasonik sensorlarning sanoatdagi qo‘llanilishi. O‘zbekiston Ilmiy-Texnik Jurnali, 27(4), 33–40. https://uztj.uz/articles/2021/4/33