TADQIQOT OBYEKTI BO‘LGAN JAMOAT BINOSINI ISSIQLIK YUKLAMASINI HISOBLASH VA ENERGIYA SAMARADORLIGINI BAHOLASH
Tursunov D. A. & Xalilova F. A.
Annotatsiya
Ushbu maqolada Qashqadaryo viloyati, Nishon tumanidagi bir qavatli jamoat binosining issiqlik yuklamasi hisoblanib, energiya samaradorligi QMQ 2.01.04–18 va SHNQ 2.01.01–2022 talablariga muvofiq baholandi. Binoning issiqlik himoyasi darajalari bo‘yicha issiqlik yo‘qotishlari aniqlanib, umumiy yuklama 3080–4752 W/h oralig‘ida o‘zgarishi ko‘rsatildi. “Climat Control” qurilmasining sovitish va isitish rejimidagi quvvat, energiya sarfi va samaradorlik ko‘rsatkichlari (EER=3,8; COP=3,61; SEER=5,8; SCOP=3,5) aniqlanib, an’anaviy tizimlarga nisbatan energiya tejamkorligi yuqoriligi qayd etildi. Qurilmaning FIK >1 bo‘lib, uning iqtisodiy samaradorligi va qisqa investitsiya qaytish muddati isbotlandi.
Adabiyotlar
- QMQ 2.01.04–18. “Binolar va inshootlarning issiqlik muhofazasi”. Toshkent: Qurilish vazirligi, 2018.
- SHNQ 2.01.01–2022. “Binolarning issiqlik energiyasi samaradorligi bo‘yicha sanitariya normalari”. Toshkent, 2022.
- Xu, F., Zhang, Y., & Li, Z. (2025). Performance optimization of a PT/RC–TC hybrid solar cooling and heating system for buildings. Energy and Buildings, 312, 114057.
- Chen, H., Zhao, L., & Zhang, X. (2024). Energy-saving potential of hybrid HVAC systems using solar-assisted heat pumps in public buildings. Renewable Energy, 234, 1297–1308.
- Liu, W., Han, J., & Xu, P. (2023). Assessment of building thermal performance and energy efficiency based on dynamic heat load models. Applied Thermal Engineering, 229, 120852.
- Wang, S., Yan, C., & Jin, X. (2022). Integrated modeling of energy-efficient HVAC control systems using empirical and differential approaches. Building and Environment, 223, 109511.
- Abdelrahman, M., Hassan, R., & Elsayed, M. (2024). Comparative study on COP and SEER performance of inverter-based heat pumps under variable climatic conditions. Energy Conversion and Management, 292, 117440.
- International Energy Agency (IEA). Energy Efficiency Indicators 2024 – Heating and Cooling Systems Report. Paris: IEA Publications, 2024.
- European Commission. Energy Performance of Buildings Directive (EPBD), 2023 revision. Brussels, 2023.
- Karimov, S. A., & Ismoilov, D. M. (2023). Issiqlik nasoslari asosida energiya tejamkor binolar uchun HVAC tizimlarini modellashtirish. Energetika va avtomatika jurnali, 4(2), 57–64.
- Xayrullaev, B. O. (2022). Binolarda issiqlik yuklamasini hisoblash usullari va energiya tejamkorlikka ta’siri. O‘zbekiston Energetika axborotnomasi, 3(1), 22–28.
- Rahmonov, A. S. (2024). Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanishda binolarning issiqlik samaradorligini oshirish yo‘llari. O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi axborotlari, 1(2), 89–94.
- ASHRAE Handbook (2023). HVAC Systems and Equipment – Heating, Ventilation, and Air Conditioning Design Data. Atlanta: ASHRAE.