BOLALARDA ATOPIK DERMATIT: IMMUN TIZIMI FAOLIYATIDAGI O‘ZGARISHLAR BILAN BOG‘LIQ RIVOJLANISH MEXANIZMLARI VA DAVOLASH YONDASHUVLARI
Islamov N. H., Egamov J. A. & Aliyev A. A.
Annotatsiya
Maqolada bolalarda atopik dermatit (AtD) patogenezi va davolashining immunologik jihatlari yoritilgan. Unda kasallik rivojlanishida genetik jihatdan belgilanadigan Th2-tip immun javobining muhim o‘rni ko‘rsatilgan. AtD ning ikki turi ajratiladi: IgE vositasida yuzaga keladigan va IgE bilan bog‘liq bo‘lmagan shakllar. AtD ning patogenetik asosi - bu teri yallig‘lanishi bo‘lib, u Th2, Th1, Th17 hujayralarining, shuningdek dendrit, semiz hujayralar (mast hujayralar), eozinofillar, bazofillar va keratinotsitlarning faollashuvi natijasida paydo bo‘ladi. Bu jarayon mediatorlar, sitokinlar va adgeziya molekulalari ishlab chiqarilishining ortishi bilan kechadi. Maqolada IgE vositasida yuzaga keladigan AtD va unga hamroh bo‘lgan bronxial astmada allergen-spesifik immunoterapiyaning samaradorligi, shuningdek tsiklosporin yordamida olib boriladigan immunosupressiv davolash va standart farmakoterapiyaga chidamli shakllarda biologik dori vositalari bilan maqsadli terapiya natijalari ko‘rsatilgan. Bundan tashqari, bakterial yoki virusli infeksiya bilan kechuvchi holatlarda immunomodulyatorlardan foydalanish imkoniyati ham asoslab berilgan.
Adabiyotlar
- Ring J. Atopic Dermatitis. Berlin: Springer Verlag, 2016. DOI: 10.1007/978-3-319-22243-1
- Kenjayevich B. A., Baxriddinovna U. G. Experimental giperxolesterolemiyada nitrergik tizim dinamikasi //Новости образования: исследование в XXI веке. – 2023. – Т. 1. – №. 9. – С. 1452-1458.
- Байкулов А. К., Убайдуллаева Г. Б., Хайитова Б. А. Эндотелиальная дисфункция сосудов с экспериментальной гиперлипопротеинемий //О'zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va ilmiy tadqiqotlar jurnali. – 2023. – Т. 2. – №. 18. – С. 620-626.
- Убайдуллайева Г. Б. и др. Экспериментал миокард инфарктини ЛДГ билан коррекциялаш //Tadqiqotlar. uz. – 2024. – Т. 35. – №. 1. – С. 167-171.
- Байкулов А. К., Убайдуллаева Г. Б., Эшбуриева Б. Р. Коррекция экспериментальной гиперлипопротеинемии с производными хитозана //World of Scientific news in Science. – 2024. – Т. 2. – №. 2. – С. 937-947.
- Акрамова А. А., Хайитова Б. А., Убайдуллаева Г. Б. Динамика показателей продуктов пол в крови у крыс с экспериментальным термическим ожогом //Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi. – 2024. – Т. 17. – №. 3. – С. 25-32.
- Яхшибоева Л., Убайдуллаева Г. Б. Эмбриотоксическая активность препаратов производных хитозана //Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi. – 2024. – Т. 17. – №. 3. – С. 18-24.
- Убайдуллаева Г. Б., Хайитова Б. А. Динамика эндотелиальной дисфункции при экспериментальной гиперлипоротеинемии //Zamonaviy fan va ta'lim yangiliklari xalqaro ilmiy jurnal. – 2023. – Т. 1. – №. 5. – С. 95-103.
- Байкулов А. К. и др. Иследования эффективности производных хитозана на процессы репаративной регенерации ожоговых ран в эксперименте //World science. – 2016. – Т. 3. – №. 5 (9). – С. 53-58.
- Байкулов А. К., Муртазаева Н. К., Тошбоев Ф. Н. Динамика влияния лактатдегидрогеназы при экспериментальном инфаркте миокарда //World of Scientific news in Science. – 2024. – Т. 2. – №. 3. – С. 244-251.
- Милушева Р. Ю. и др. Синтез противоожоговых препаратов на основе хитозана bombyx mori //Известия Уфимского научного центра РАН. – 2018. – №. 3-2. – С. 18-21.
- Кадырова Д. А. и др. Изучение связывания хитозана со специфическими участками ДНК при термическом ожоге //Вестник Новосибирского государственного университета. Серия: Биология, клиническая медицина. – 2012. – Т. 10. – №. 5. – С. 31-35.
- Bayqulov A. K., Halimova S. A., Eshburieva N. R. Dynamics of the influence of lactate dehydrogenase during experimental myocardial infarction //World of Scientific news in Science. – 2024. – Т. 2. – №. 3. – С. 232-238.
- Ermanov R. T., qizi Xudoyorova M. B., Baykulov A. K. Investigation of variations in vitamin d in eggs based on the season of the year //World of Scientific news in Science. – 2024. – Т. 2. – №. 4. – С. 340-348.
- Рахмонов Ж., Тошпулатов Э., Убайдуллаева Г. Б. Регенерация ран термического ожога с использованием хитозана //Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi. – 2024. – Т. 17. – №. 3. – С. 11-17.
- Ermanov R. T., Qarshiev S. M., Baykulov A. K. Changes in the nitrergic system during experimental hypercholesterolemia //World of Scientific news in Science. – 2024. – Т. 2. – №. 4. – С. 326-339.
- Намазова-Баранова Л.С., Баранов А.А., Кубанова А.А., Ильина Н.И., Курбачёва О.М., Вишнёва Е.А., Новик Г.А., Петровский Ф.И., Макарова С.Г., Мурашкин Н.Н., Алексеева А.А., Селимзянова Л.Р., Левина Ю.Г., Эфендиева К.Е., Вознесенская Н.И. Атопический дерматит у детей: современные клинические рекомендации по диагностике и терапии. Вопросы современной педиатрии. 2016; 15 (3): 279–294. DOI: http://dx.doi.org/10.15690/vsp.v15i3.1566
- Muraro A, Lemanske RF Jr, Hellings PW, Akdis CA, Bieber T, Casale TB, Jutel M, Ong PY, Poulsen LK, SchmidGrendelmeier P, Simon HU, Seys SF, Agache I. Precision medicine in patients with allergic diseases: airway diseases and atopic dermatitis. PRACTALL document of the European Academy of Allergy and Clinical Immunology and the American Academy of Allergy, Asthma & Immunology. J. Allergy Clin. Immunol. 2016; 137 (5): 1347–1358. DOI: 10.1016/j.jaci.2016.03.010
- Broide DH, Finkelman F, Bochner BS, Rothenberg ME. Advances in mechanisms of asthma, allergy and immunology in 2010. J. Allergy Clin. Immunol. 2011; 127 (3): 689–695. DOI: 10.1016/j.jaci.2011.01.027. 6. Streilein JW. Skin-associated lymphoid tissues (SALT): origins and functions. J. Invest. Dermatol. 1983; 80 (Suppl.): 12–16.
- Ono S, Kabashima K. Proposal of inducible skin-associated lymphoid tissue (iSALT). Exp. Dermatol. 2015; 24: 630–631. DOI: 10.1111/exd.12716
- Guttman-Yassky E, Nograles K, Krueger JG. Contrasting pathogenesis of atopic dermatitis and psoriasis. Part II: Immune cell subsets and therapeutic concepts. J. Allergy Clin. Immunol. 2011; 127: 1420–1432.
- Елисютина О.Г., Феденко Е.С., Болдырева М.Н., Гудима Г.О. Особенности иммунного ответа и роль некоторых цитокинов при атопическом дерматите. Российский аллергологический журнал. 2015; 1: 3–14.
- Гервазиева В.Б., Самойников П.В., Сверановская В.В. Современные аспекты иммунопатогенеза атопического дерматита. Российский аллергологический журнал. 2006; 3: 5–12.
- Hori S, Nomura T, Sakagushi S, et al. Control of regulatory T-cell by the trancrpition factor FoxP3. Science. 2003; 299 (5609): 1057–1061. DOI: 10.1126/science.1079490
- Honda T, Kabashima K. Novel concept of iSALT (inducible skin-associated lymphoid tissue) in the elicitation of allergic contact dermatitis. Proc. Jpn. Acad. Ser. B. Phys. Biol. Sci. 2016; 92 (1): 20–28. DOI: 10.2183/pjab.92.20
- Балаболкин И.И., Садикова Т.Е. Клинико-иммунологические варианты атопического дерматита у детей и подростков и эффективность патогенетической терапии. Педиатрия. 2013; 92 (3): 6–13.
- Huang JF, Thurmond RL. The new biology of histamine receptors. Curr. Allergy Asthma Rep. 2008; 8 (1): 21–27. 13. Akdis C, Akdis M, Siman H, et al. T Cells and T CellDerived Cytokines as Pathogenic Factors in the Nonallergic Form of Atopic Dermatitis. Journal of Investigative Dermatology. 113 (4): 628–634. DOI: http://dx.doi.org/10.1046/j.1523- 1747.1999.00720.x
- Valenta R, Seiberler S, Natter S, Mahler V, Mossabeb R, Ring J, Stingl G. Autoallergy: a pathogenic factor in atopic dermatitis. J. Allergy Clin. Immunol. 2000; 105 (3): 432–437. DOI: 10.1067/mai.2000.104783
- Akdis CA, Blesken T, Akdis M, Wüthrich B, Blaser K. Role of interleukin 10 in specific immunotherapy. J. Clin. Invest. 1998; 102(1): 98–106. DOI: 10.1172/JCI2250
- Balabolkin II, Larkova IA, Bulgakova VA, Pinelis VG, Gusar VA, Janin IS. Mutations in the gene filaggrin in patients with atopic dermatitis as a risk factor for the severity of the disease. Allergy. 2016; 71(S102): 300–301. DOI: 10.1111/all.12974
- Балаболкин И.И., Ботвиньева В.В., Иманалиева Ч.Ф., Гусева Н.В. Атопический дерматит у детей с клещевой сенсибилизацией. Педиатрия. 1992; 2: 11–13.
- Балаболкин И.И., Гребенюк В.Н., Кудрявцева А.В., Ларькова И.А., Булгакова В.А., Ксензова Л.Д., Кувшикова Е.Д. Атопический дерматит. В кн.: Клиническая аллергология детского возраста с неотложными состояниями: Руководство для врачей. Под ред. И.И. Балаболкина, В.А. Булгаковой. М.: Медицинское информационное агентство, 2011: 136–172.
- Болгакова В.А., Балаболкин И.И. Иммунофармакотерапия детей с аллергическими болезнями. Педиатрическая фармакология. 2006; 3(5): 22–29.
- Beck LA, Thaci D, Hamilton JD, et al. Dupilumab in adults with moderate to severe atopic dermatitis. N. Engl. J. Med. 2014; 371: 130–139. DOI: 10.1056/NEJMoa1314768.
- Bussmann C, Böckenhoff A, Henke H, Werfel T, Novak N. Does allergen-specific immunotherapy represent a therapeutic option for patients with atopic dermatitis? J. Allergy Clin. Immunol. 2006; 118(6): 1292–1298. DOI: 10.1016/j.jaci.2006.07.054.
- Cole C, Kroboth K, Schurch NJ, Sandilands A, et al. Filaggrin-stratified transcriptomic analysis of pediatric skin identifies mechanistic pathways in patients with atopic dermatitis. J. Allergy Clin. Immunol. 2014; 134(1): 82–91. DOI: 10.1016/j.jaci.2014.04.021.
- Compalati E, Rogkakou A, Passalacqua G, Canonica GW. Evidences of efficacy of allergen immunotherapy in atopic dermatitis: an updated review. Curr. Opin. Allergy Clin. Immunol. 2012; 12(4): 427–433. DOI: 10.1097/ACI.0b013e328354e540.
- Cox L, Jacobsen L. Comparison of allergen immunotherapy practice patterns in the United States and Europe. Ann. Allergy Asthma Immunol. 2009; 103(6): 451–464. DOI: 10.1016/1081-1206(10)60259-1.
- Геворкян О.В., Оспельникова Т.П., Ершов Ф.И. Иммунологические изменения при атопическом дерматите. Российский аллергологический журнал. 2010; 6: 14–19.
- Gittler JK, Krueger JG, Guttman-Yassky E. Atopic dermatitis results in intrinsic barrier and immune abnormalities: implications for contact dermatitis. J. Allergy Clin. Immunol. 2013; 131(2): 300–313. DOI: 10.1016/j.jaci.2012.06.048.
- Heil PM, Maurer D, Klein B, Hultsch T, Stingl G. Omalizumab therapy in atopic dermatitis: depletion of IgE does not improve the clinical course – a randomized, placebo-controlled and double blind pilot study. J. Dtsch. Dermatol. Ges. 2010; 8(12): 990–998. DOI: 10.1111/j.1610-0387.2010.07497.x.