YAXSHILANGAN EKOLOGIK KO‘RSATKICHLI DIZEL YOQILG‘ILARINI ISHLAB CHIQARISH HOLATI VA ISTIQBOLLARI

Fozilov S. F., Fozilov H. S. & Rabbimov J. S.


Annotatsiya

Setan sonini oshiruvchi prisadkalar 1-nitro-2-etilsiklogeksan (NETSG), Kerobrizol EHN (Basf tomonidan ishlab chiqarilgan), Hitec 4103W (Afton Chemical Corporation), RV 100 (Total) tomonidan ishlab chiqarilgan dizel yoqilg‘isi namunasi sifatiga ta’siri o‘rganildi. Tadqiqotlar natijasida ko‘rsatilgan prisadkalardan foydalanganda setan sonining ko‘payishining ko‘rsatgichlari aniqlandi. Izlanishlarning zamonaviy uslub va vositalardan foydalangan holda o‘tkazilganligi, setan sonini oshiruvchi prisadkalar qo‘shilgan dizel yoqilg‘ilarining sifat ko‘rsatgichlari davlat standartlari asosida fizik-kimyoviy tahlil qilinganligi, tajribalar natijalariga matematik modellashtirish uslublari bilan ishlov berilganligi, bajarilgan tadqiqotlar asosida sintez qilingan moylovchi prisadkalar Respublikamizdagi neftni qayta ishlash zavodlarida ijobiy sinov natijalari olinganligi bilan izohlanadi. Tadqiqot natijalarini ilmiy ahamiyati setan sonini oshiruvchi prisadkalar sintez qilinganligi, olinish texnologiyasi ishlab chiqilganligi, hamda dizel yoqilg‘isining fizik-kimyoviy, texnologik ko‘rsatgichlari davlat standarti talablari darajasida aniqlanganligi bilan izohlanadi. Tadqiqot natijalarining amaliy ahamiyati mahalliy ikkilamchi xomashyolar asosida setan sonini oshiruvchi prisadkalar olish orqali yoqilg‘i uchun sarf xarajatlarning kamayishiga, ishlab chiqilgan prisadkalar dizel yoqilg‘isiga qo‘llanilganda yoqilg‘ini to‘liq yonishiga imkon beradi. Bu ekologik, energetik, iqtisodiy hamda boshqa sarflarni tejalishiga olib keladi. O‘rganilayotgan prisadkalar tarkibining ko‘payishi bilan yoqilg‘ining moylash xususiyati yomonlashishi ko‘rsatilgan.


Adabiyotlar

  1. Митусова Т. Н., Полина Е. В., Калинина М. В. Современные дизельные топлива и присадки к ним – М.: Изд_во «Техника», 2002 – 64 с.
  2. Morel F., Bonardot J., Benazzi E.// Нефтегазовые технологии – 2010 – №3 – С. 80.
  3. Митусова Т. Н., Сафонова Е. Е., Брагина Г. А., Бармина Л. В. // Нефтепереработка и нефтехимия – 2006 – №1 – С. 13.
  4. Рахимов М. Н., Баулин О. А. Учебно -_методическое пособие по определению смазывающей способности масел, смазок и среднедистиллятных топлив – Уфа: Изд. ГОУ ВПО УГНТУ,
  5. 2008.– 18 с.
  6. Данилов, А. М. Применение присадок в топливах для автомобилей: справ. изд. / А.М. Данилов. – Москва: Химия, 2000. – 232 с.
  7. Данилов А. М. Присадки к топливам // Химия и технология топлив и масел. – 2007. – № 2. – С. 47–56.
  8. Данилов, А. М. Присадки к топливам, используемые в России / А.М. Данилов // Мир нефтепродуктов – 2004. № 2. – С. 2-6.
  9. Дизельные топлива и присадки, допущенные к применению в 2001–2004 гг. / Т. М. Митусова, Е. Е. Сафонова, Г. А. Брагина, Л. В. Бармина // Нефтепереработка и нефтехимия. – 2006. – № 1. – С. 12–19.
  10. Fozilov S.F. Polimer chiqindilardan dizel yoqilg‘ilari uchun turg‘unlashtiruvchi qo‘ndirmalar olish texnologiyasini yaratish. Avtoref. doktor. diss. Tashkent-2017-y. 68-bet.
  11. Фозилов С.Ф., Мавлонов Ш.Б., Ишкобулова Ж.С. Получение высших жирных спиртов и их применение в депрессорных присадок используемых для нефтяных масел. Материалы республиканской научно-практической конференции «Актуальные проблемы науки и образования», посвященной году активных инвестиций и социального развития. Раздел 4, Нукус. 2019. 376-377.
  12. Фозилов С.Ф., Ахмедова О.Б., Комилов М.З., Мавлонов Ш.Б., Ражабов С.Х., Турсунов А.С. Синтез и изучение высших жирных спиртов на основе промышленных отходов и их приминение для улучшения свойств дизельных топлив. «Universum: технические науки» электронный научный журнал.- г.Москва. 2020 г. №2 (71).
  13. Rabbimov J. SH., Fozilov S. F., Mustafoyev X.M. “Dizel yoqilg‘ilari uchun setan sonini oshiradigan prisadkalar.” Science and Education 4.12 (2023): 281-288.
  14. Rabbimov J.Sh. “Dizel yoqilg‘ilarini ishlab chiqarishning zamonaviy holati.” Research and education 3.10 (2024): 46-51.
  15. Fozilov S.F., Rabbimov J.Sh. “Dizel yoqilg‘ilarini fizik-kimyoviy va ekspluatatsion xususiyatlarini yaxshilaydigan prisadkalarni ishlab chiqish va ularni qo‘llash.” Sanoatda raqamli texnologiyalar/Сифровие технологии в промишленности 2.3 (2024): 128-138.