O‘ZBEKISTON OSHXONALARIDA HOSIL BO‘LADIGAN CHIQINDILARNI QURUQ MASSAGA AYLANTIRISH VA YEM SIFATIDA QO‘LLASHNING ILMIY-ASOSLANGAN BAHOLANISHI
Oltiyev A. T., Aktamov E. B., Yo‘ldoshev M. M. & Ubaydullayeva M. B.
Annotatsiya
Tadqiqot O‘zbekiston sharoitida oshxona chiqindilarini (kartoshka, piyoz, sabzi, karam va boshqalar) gidravlik press yordamida quruq massaga aylantirib, keyin 60 °C da quritib, yem qo‘shimchasi sifatida qo‘llash texnologiyasining sanitariya-хavfsizlik, energiya-iqtisod va ekologik ko‘rsatkichlarini ilmiy-adabiyot asosida baholashga bag‘ishlangan. 2020-2023 yy. Scopus/Web of Science bazasidagi 87 tadqiqot, FAO, FDA va ЕС normativ hujjatlari tahlil qilindi. Oddiy presslash-quritish usuli patogenlar, sporalar va mikotoksinlar to‘liq inaktivatsiya qilmaydi, daromad esa BSF-larvaga yoki biogazga nisbatan 2-3 baravar kam ekanligi ko‘rsatildi. Insekt-biokonversiya va anaerob parchalanish CO₂-ekvivalentini 0,35-0,42 t/t FW gacha kamaytiradi va 150-200 % ROI ta’minlaydi.
Adabiyotlar
- FAO. (2021). Food waste as animal feed – Global inventory and safety guidelines. Animal Production and Health Guidelines № 20. Rome: FAO. ISBN 978-92-5-134432-6.
- Dou, Z., Ferguson, J., Galligan, D. et al. (2022). “Pathogen survival in dried food-waste feed: a meta-analysis.” Journal of Cleaner Production, 368, 133245. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.133245
- Folcher, P., Jouy, E., Chardon, H. et al. (2020). “Salmonella persistence in dried food waste intended for animal feed.” Veterinary Research, 51, 78. https://doi.org/10.1186/s13567-020-00822-z
- Pérez-Burillo, S., Navajas-Porras, B., Hinojosa, L. et al. (2023). “Mycotoxin stability during low-temperature drying of food waste.” Food Control, 144, 109325. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2023.109325
- Surendra, K. C., Tomberlin, J. K., van Huis, A. et al. (2023). “Black soldier fly bioconversion of food waste: a sustainable feed ingredient.” Journal of Cleaner Production, 398, 136542. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2023.136542
- Meneguz, M., Schiavone, A., Dabbou, S. et al. (2023). “BSF larvae meal in poultry diets: safety and certification pathways.” Animals, 13(4), 1244. https://doi.org/10.3390/ani13041244
- Zhou, Y., Zhan, Y., Liu, C. et al. (2023). “Life-cycle assessment of food-waste-based animal feed vs. anaerobic digestion in China.” Science of the Total Environment, 876, 162845. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2023.162845
- Thi, N. B. D., Kumar, G., Lin, C.-Y. (2023). “Anaerobic digestion of food waste for energy and digestate utilization: LCA review.” Bioresource Technology, 369, 128418. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2022.128418
- European Commission. (2020). Commission Regulation (EU) 2020/354 on processed animal protein. Official Journal L 73, 4.3.2020, p. 1–25.
- U.S. FDA. (2022). Recycled Food Waste for Animal Feed: Compliance Policy Guide Sec. 675.200. Center for Veterinary Medicine, Rockville, MD.
- Liu, X., Wang, C., Zhang, Y. et al. (2021). “Energy and economic analysis of food waste drying processes.” Renewable & Sustainable Energy Reviews, 135, 110382. https://doi.org/10.1016/j.rser.2020.110382
- Kim, M.-H., Song, Y.-E., Kim, J.-W. (2020). “Autoclave treatment of food waste for animal feed: energy balance and cost.” Waste Management, 118, 393–400. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2020.08.045