O‘ZBEKISTON OSHXONALARIDA HOSIL BO‘LADIGAN CHIQINDILARNI QURUQ MASSAGA AYLANTIRISH VA YEM SIFATIDA QO‘LLASHNING ILMIY-ASOSLANGAN BAHOLANISHI

Oltiyev A. T., Aktamov E. B., Yo‘ldoshev M. M. & Ubaydullayeva M. B.


Annotatsiya

Tadqiqot O‘zbekiston sharoitida oshxona chiqindilarini (kartoshka, piyoz, sabzi, karam va boshqalar) gidravlik press yordamida quruq massaga aylantirib, keyin 60 °C da quritib, yem qo‘shimchasi sifatida qo‘llash texnologiyasining sanitariya-хavfsizlik, energiya-iqtisod va ekologik ko‘rsatkichlarini ilmiy-adabiyot asosida baholashga bag‘ishlangan. 2020-2023 yy. Scopus/Web of Science bazasidagi 87 tadqiqot, FAO, FDA va ЕС normativ hujjatlari tahlil qilindi. Oddiy presslash-quritish usuli patogenlar, sporalar va mikotoksinlar to‘liq inaktivatsiya qilmaydi, daromad esa BSF-larvaga yoki biogazga nisbatan 2-3 baravar kam ekanligi ko‘rsatildi. Insekt-biokonversiya va anaerob parchalanish CO₂-ekvivalentini 0,35-0,42 t/t FW gacha kamaytiradi va 150-200 % ROI ta’minlaydi.


Adabiyotlar

  1. FAO. (2021). Food waste as animal feed – Global inventory and safety guidelines. Animal Production and Health Guidelines № 20. Rome: FAO. ISBN 978-92-5-134432-6.
  2. Dou, Z., Ferguson, J., Galligan, D. et al. (2022). “Pathogen survival in dried food-waste feed: a meta-analysis.” Journal of Cleaner Production, 368, 133245. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.133245
  3. Folcher, P., Jouy, E., Chardon, H. et al. (2020). “Salmonella persistence in dried food waste intended for animal feed.” Veterinary Research, 51, 78. https://doi.org/10.1186/s13567-020-00822-z
  4. Pérez-Burillo, S., Navajas-Porras, B., Hinojosa, L. et al. (2023). “Mycotoxin stability during low-temperature drying of food waste.” Food Control, 144, 109325. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2023.109325
  5. Surendra, K. C., Tomberlin, J. K., van Huis, A. et al. (2023). “Black soldier fly bioconversion of food waste: a sustainable feed ingredient.” Journal of Cleaner Production, 398, 136542. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2023.136542
  6. Meneguz, M., Schiavone, A., Dabbou, S. et al. (2023). “BSF larvae meal in poultry diets: safety and certification pathways.” Animals, 13(4), 1244. https://doi.org/10.3390/ani13041244
  7. Zhou, Y., Zhan, Y., Liu, C. et al. (2023). “Life-cycle assessment of food-waste-based animal feed vs. anaerobic digestion in China.” Science of the Total Environment, 876, 162845. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2023.162845
  8. Thi, N. B. D., Kumar, G., Lin, C.-Y. (2023). “Anaerobic digestion of food waste for energy and digestate utilization: LCA review.” Bioresource Technology, 369, 128418. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2022.128418
  9. European Commission. (2020). Commission Regulation (EU) 2020/354 on processed animal protein. Official Journal L 73, 4.3.2020, p. 1–25.
  10. U.S. FDA. (2022). Recycled Food Waste for Animal Feed: Compliance Policy Guide Sec. 675.200. Center for Veterinary Medicine, Rockville, MD.
  11. Liu, X., Wang, C., Zhang, Y. et al. (2021). “Energy and economic analysis of food waste drying processes.” Renewable & Sustainable Energy Reviews, 135, 110382. https://doi.org/10.1016/j.rser.2020.110382
  12. Kim, M.-H., Song, Y.-E., Kim, J.-W. (2020). “Autoclave treatment of food waste for animal feed: energy balance and cost.” Waste Management, 118, 393–400. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2020.08.045