GEL'MINTOZLARNI TASHXISLASHDA ZAMONAVIY BIOTEXNOLOGIYALAR: PTSR, IFA VA BOSHQА USULLAR
Hasanova G. R., Burhanova D. S. & Norkulova H. S.
Annotatsiya
Gel'mintozlar butun dunyoda keng tarqalgan parazitar kasalliklar sirasiga kiradi. Jahon Sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, sayyora aholining 1 milliarddan ortiq qismi turli parazit gijjalar bilan zararlangan. An’anaviy tashxis usullari — koproovoskopiya, mikroskopiya, flotatsiya va sedimentatsiya usullari — ba’zan past sezgirlikka ega bo‘lib, ayniqsa kam sonida gijja tuxumi chiqarilganda yoki exinokokkoz, toksokaroz kabi to‘g‘ridan-to‘g‘ri najasda aniqlanmaydigan parazitozlarda samarasiz bo‘ladi. Shu sababli zamonaviy biotexnologiyalar — PTSR, IFA, immunologik va genetik markerlar — gel'mintozlar diagnostikasining asosiy yo‘nalishiga aylanmoqda. Gel'minto‘zlarni diagnostikasida polimeraza zanjirli reaksiya (PCR), immunfermentli tahlil (IFA), mikroskopiya va LAMP (loop-mediated isothermal amplification — petlyali izotermik amplifikatsiya) usullariga asoslangan zamonaviy biotexnologiyalardan foydalaniladi. Ushbu usullar gel'minto‘zlarning qo‘zg‘atuvchilarini aniqlash, parazitlarga qarshi antitanalarni belgilash va qo‘zg‘atuvchining genetika materialini topish imkonini beradi.
Adabiyotlar
- World Health Organization. Soil-transmitted helminth infections: fact sheet. WHO, 2023.
- 2.Hotez P.J., Bundy D.A.P. Helminth infections. In: Disease Control Priorities, 3rd ed. World Bank, 2017.
- Bethony J., Brooker S., Albonico M. et al. Soil-transmitted helminth infections: ascariasis, trichuriasis, and hookworm. Lancet, 2006; 367(9521): 1521–1532.
- De Silva N.R., Brooker S., Hotez P.J. et al. Soil-transmitted helminth infections: global prevalence and burden. Trends in Parasitology, 2003; 19(12): 547–551.
- Ahmad A.F., Ngui R., Tan T.K. et al. Diagnostic challenges in helminth infections: current tools and future innovations. PLOS Neglected Tropical Diseases, 2021; 15(2): e0009171.
- Notomi T., Okayama H., Masubuchi H. et al. Loop-mediated isothermal amplification of DNA. Nucleic Acids Research, 2000; 28(12): e63.
- Mori Y., Notomi T. Loop-mediated isothermal amplification (LAMP): a rapid, accurate, and cost-effective diagnostic method for infectious diseases. Journal of Infection and Chemotherapy, 2009; 15: 62–69.
- Хасанова, Г. Р., & Ходжаева, Ж. К. (2025). Ревень тангутский–rheum tanguticum. образование наука и инновационные идеи в мире, 79(1), 39-45.
- Rakhmatullaevna, K. G., Abdumutalibovich, X. D., & Faxriddinovich, X. U. (2025). Wild plants as an object of study, life safety, use in medicine and industry. Modern education and development, 18(4), 111-121.
- Хасанова, Г. Р., Тошпулатов, Ш. Ш., Расулов, К. Г., & Мамиров, Д. У. (2025). Кориандр посевной–coriandrum sativum L. Modern education and development, 18(4), 80-92.
- Хасанова, Г. Р., Беканов, Б. С., Бахитов, Ш. Т., & Ходжаева, Ж. К. (2025). Лечебные свойства каланхоэ. Modern education and development, 18(4), 93-110.
- Raxmatullayevna, X. G., Ko‘chimova, F. S., Jumaboyeva, S. E., & Xushvaqtovich, Q. D. (2025). SARIQ PARPIGUL-GENTIAN LUTEA L. Modern education and development, 18(4), 69-79.
- Хасанова, Г. Р., Рахманова, Н. И., & Иззатуллаева, С. Т. (2025). Облепиха крушиновидная–hippophae rhamnoides L. Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 38(1), 164-174. Хасанова, Г. Р., Рахманова, Н. И., & Сатторов, Ш. И. (2025).
- Хаснова, Г. Р., Магрипова, Д. Ф., & Алибоева, Ш. У. (2025). Роль лимона в жизни человека. образование наука и инновационные идеи в мире, 80(1), 26-32.Хасанова, Г. Р. (2025).
- Хасанова, Г. Р. Химический анализ биологически активных веществ в корневищах и корнях девясил высокий-inula helenium l., произрастающего на территории средний азии. образование наука и инновационные идеи в мире, 79(3), 157-164..
- Mustafayevich, O. S., & Raxmatullayevna, X. G. (2025). Study of the effects of external conditions on the performance of the" tpg-sn4" methane detector. Research Focus, 4(6), 32-
- Шукуров, А. А., Дониёрова, Р. П., & Хасанова, Г. Р. (2025). Кардамон настоящий–elettaria cardamomum. образование наука и инновационные идеи в мире, 80(1), 33-38. 36.integratsiyasi, 18(5), 46-55.