DIZEL YOQILG‘ILARINING SIFATINI BAHOLASHDA TEXNIK VA EKOLOGIK KO‘RSATKICHLARNING KOMPLEKS TAHLILI

Mavlanova F. S. & Fozilov S. F.


Annotatsiya

Ushbu maqolada dizel yoqilg‘ilarining sifatini aniqlashda texnik va ekologik ko‘rsatkichlarning kompleks baholash usullari tahlil qilindi. Yoqilg‘ining fizik-kimyoviy xossalari (zichlik, qovushqoqlik, setan soni, filtrlanish chegaraviy harorati, oksidlanish barqarorligi) bilan bir qatorda, chiqindi gazlar tarkibidagi ekologik parametrlar – CO, NOx, SO₂, va qattiq zarracha (PM) miqdorlari o‘rganildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, texnik va ekologik ko‘rsatkichlarni integrallashgan holda baholash yoqilg‘ining umumiy sifat darajasini aniqlashda eng ishonchli yondashuv hisoblanadi. Maqolada shuningdek, yoqilg‘i sifatining ekologik mezonlari xalqaro standartlar (EN 590, ASTM D975) bilan taqqoslandi hamda O‘zbekiston sharoitida qo‘llaniladigan dizel yoqilg‘ilarning texnik talablari keltiriglan.


Adabiyotlar

  1. Kolesnikov, A.A., & Ivanov, V.P. (2020). Improvement of diesel fuel quality indicators through multifunctional additives. Petroleum Chemistry, 60(8), 895–902.
  2. Shirshov, G.G., & Popov, I.V. (2019). Environmental assessment of modern diesel fuels and their combustion products. Chemistry and Technology of Fuels and Oils, 55(3), 245–252.
  3. Hsu, C.S., & Robinson, P.R. (2017). Practical Advances in Petroleum Processing. Springer Science & Business Media, New York.
  4. Gao, Y., Zhang, H., & Li, J. (2021). Effects of oxygenated additives on diesel fuel combustion and emission characteristics. Fuel, 303, 121288.
  5. Ражабов Р.Н., Фозилов С.Ф., Ғайбуллаева А.Ф., & Фозилов Ҳ.С. (2021). Газконденсатидан олинган дизел ёқилғиларини сифатини яхшиловчи композицион кўп функционалли присадкалар олиш технологиясини ишлаб чиқиш. Science and Education, 2(11), 438-443.
  6. Mavlonov Sh.B. Depressor additives based on styrene and low molecular polethylene. Innovative solutions to current problems in the field of high molecular metallorganic compounds. International scientific and practical online – conference the republic of Uzbekistan Tashkent city May 28, 2021 Part -III 54-55 p.
  7. EN 590:2022 – Automotive fuels – Diesel – Requirements and test methods. European Committee for Standardization (CEN), Brussels, 2022.
  8. ASTM D975-23 – Standard Specification for Diesel Fuel Oils. ASTM International, West Conshohocken, PA, USA, 2023.
  9. O`zDST 1134:2014