INFRAQIZIL DATCHIK YORDAMIDA MASOFA O‘LCHASH

Xolmatov O. O. & Kozimov B. N.


Annotatsiya

Infraqizil (IR) datchiklar masofani kontaktsiz o‘lchashda yuqori aniqligi, tejamkorligi va keng qo‘llanilishi tufayli muhim texnologiya hisoblanadi. Ushbu tadqiqot infraqizil datchiklarning, xususan, Sharp GP2Y0A21 modelining ishlash prinsiplari, metodologiyasi va qo‘llanilishini o‘rganadi. Arduino Uno mikrokontrolleri yordamida 10 dan 80 sm gacha masofalar xona sharoitida (20–25°C, 40–60% namlik) o‘lchandi. Metodologiyada infraqizil nurlarning aks etish intensivligidan foydalanilib, muhit omillariga bog‘liq kalibrlash amalga oshirildi. Natijalar o‘lchovlarning o‘rtacha xatoligi 2–5% ni tashkil etishini ko‘rsatdi, bu sirt turi va yorug‘lik sharoitlariga bog‘liq kichik o‘zgarishlar bilan izohlanadi. Tadqiqot infraqizil datchiklarning O‘zbekistonning suv xo‘jaligi, qishloq xo‘jaligi va robototexnika sohasida ishonchli ekanligini tasdiqladi. Muhokama texnologiyaning afzalliklari, cheklovlari va AI bilan integratsiya imkoniyatlarini ko‘rib chiqadi. O‘zbekiston iqlim sharoitlariga mos kalibrlash usullarini takomillashtirish va yorug‘lik shovqinini kamaytirish uchun filtrli datchiklarni tadqiq qilish tavsiya etiladi.


Adabiyotlar

  1. Brown, T., & Lee, J. (2021). Infrared sensors for distance measurement in robotics. Journal of Robotics and Automation, 14(2), 34–42.
  2. Kim, H., Park, S., & Choi, Y. (2022). IoT-based applications of infrared sensors. International Journal of Sensor Networks, 16(3), 89–97.
  3. To‘rayev, A. B., & Qodirov, F. R. (2023). Suv xo‘jaligi tizimlarida infraqizil datchiklardan foydalanish. O‘zbekiston Texnika Jurnali, 30(1), 56–63.
  4. Karimov, A., & Abduraxmanov, E. (2024). Infraqizil datchiklarni suv sathi monitoringida kalibrlash. Texnik Fanlar Axborotnomasi, 12(4), 15–22.
  5. Mirzayev, T. S., & Yusupov, A. (2022). Infraqizil datchiklarning sanoatdagi qo‘llanilishi. O‘zbekiston Ilmiy-Texnik Jurnali, 28(3), 22–29.
  6. Zhang, Y., & Li, Q. (2023). Advances in infrared sensor technology for environmental monitoring. Sensors, 23(5), 3124.
  7. Ergashev, B. M., & Rasulov, D. I. (2023). Arduino asosida infraqizil masofa o‘lchash tizimlarini ishlab chiqish. Innovatsion Texnologiyalar Jurnali, 7(2), 41–48.
  8. Norboyeva, M. T., & Yo‘ldoshev, I. A. (2024). Robototexnika tizimlarida infraqizil datchiklardan foydalanishning amaliy jihatlari. O‘zbekiston Muhandislik Akademiyasi Axborotnomasi, 5(1), 77–84.
  9. Abduqodirov, S. B., & Xudoyberdiyev, N. R. (2024). O‘zbekiston sharoitida IoT tizimlari uchun infraqizil texnologiyalarni moslashtirish. Axborot Texnologiyalari va Innovatsiyalar Jurnali, 9(3), 18–26.
  10. Ahmedov, J. K., & Qo‘chqorov, B. S. (2025). Infraqizil datchiklar yordamida ekologik monitoring tizimlarini takomillashtirish. Yosh Tadqiqotchilar Ilmiy Jurnali, 11(1), 52–60.