SUV TOZALASH INSHOOTLARIDA SUV LOYQALILIGI KO‘RSATKICHINI BAHOLASH TAHLIL QILISH

Xoshimov S. N. & Jetpisbayeva S. J.


Annotatsiya

Bugungi kunda dunyo aholisining qarib 40 foizi toza ichimlik suvi yetishmaydigan hududlarda istiqomat qiladi. Xalqaro statistika tashkilotlari tahlilariga ko‘ra 2025 yilga kelib, har 10 kishidan 6 nafari yoki umumiy aholining 5,5 milliard qismi toza ichimlik suvi tanqisligidan aziyat chekadi. Ushbu muammo bizning mintaqamiz uchun ham juda ahamiyatli bo‘lib suv resurslari cheklanib borayotgan vaziyatda aholini toza va sifatli ichimlik suvi bilan ta’minlash dolzarb vazifalarimizdan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada Suenli suv tozalash inshooti ish rejimi, suvni tozalash usullari va bosqichlari bo‘yicha amalga oshirilgan dala tadqiqotlari hamda laboratoriya tadqiqotlari tahlili keltirilgan. Kirish qismidan va chiqish qismidan olingan suv na’munalarini loyqaligi va pH quruq qoldiq miqdori aniqlangan. Natijaga ko‘ra pH quruq qoldiq miqdorida qiymitlar bir biriga yan ammo kirishda loyqalik miqdori o‘rtacha 550-650 mg/l ni tashkil qilgan. Chiqishda esa miqdor 0.5-3 mg/l gacha aniqlangan. Ushbu natijalardan xulosa qilib suv tozalash inshooti yog‘ingarchilik davrlarida yetarli darajada suvni tozalashda bir muncha qiyinchiliklar yuzaga kelayotganini ko‘rsatmoqda.


Adabiyotlar

  1. Jurík, Ľ., Zeleňáková, M., Kaletová, T., Arifjanov, A. (2019), Small water reservoirs: sources of water for irrigation Handbook of Environmental Chemistry,69, pp. 115-131.
  2. Ergashev A., Otaboev SH., Sharipov R., Ergashev T. 2009, Suvning inson hayotidagi ekologik mohiyati. T., “Fan” -53b.
  3. Valiev X.I., Muradov SH.O., B.M. Xolbaev. 2010, Suv resurslaridan mukammal foydalanish va muhofaza qilish. Darslik /Toshkent -2010
  4. Taubaev T.T. Bo‘riyev S.B. 1980, Oqava suvlarni biologik tozalash.Toshkent, 1980
  5. Rustamov G‘.S. 2020 , Shahar sharoitida shakllangan oqova suvlarni biologik tozalash texnologiyasini takomillashtirish. magistrlik dissertatsiyasi, Toshkent -2020.60b.
  6. Shoyakubov R. 2009, Yuksak suv o‘simligi – Pistiyani turli sanoat va qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishdan chiqadigan oqova suvlarni tozalash samaradorligi. Algologiya, mikologiya va gidrobotanikaning dolzarb muammolari mavzusidagi xalqaro ilmiy – amaliy konferentsiyaning maqolalar to‘plami T:, 2009. 259–262 b
  7. Shoyaqubov R. 2008, Qishloq va sanoat korxonalari oqova suvlarini suv o‘tlari va suv o‘simliklari yordamida tozalash biotexnologiyasi. Toshkent 2008–yil 136–143–b
  8. Xo‘jjiyev S.O. 2004, Yuksak suv o‘simliklarining oqova suvlarda o‘sishi, rivojlanishi va ularni tozalashdagi mohiyati. Ijodkor yoshlar va fan–texnika taraqqiyoti: Resp. ilm–amal konf. to‘pl. –Buxoro, 2004. –B. 127–128
  9. Xolmatov U.A., Xidirboeva G. 2015, Olmaliq shahar maishiy –kommunal oqova suvlarni tozalash uchun mos bo‘lgan suv o‘tlarni laboratoriya sharoitida o‘stirib hosildorligini aniqlash. Qishloq va suv xo‘jaligining zamonaviy muamolari” mavzusidagi XIV an'anaviy ilmiy–amaliy anjuman. I– Qism.9– TIMI.T–2015 – 36–38–bet
  10. Yo‘ldoshev L.T. 2017, Ifloslangan suvlarda yuksak suv o‘simliklarining ko‘payishi va suvni tozalashdagi ahamiyati. Magistr akademik darajasini olish uchun dissertatsiya/ Buxoro–2017. 60 b
  11. Музаффаров А. М., Таубаев Т.Т. 1971, Охрана водоемов и роль высшей водной растительности и водорослей в очистке коммунально промышленных стоков. Мат.совещ.по охраны объектов раст мира рек Средней Азии и Казахстана. Ташкент. 1971.С.5–7
  12. Miljojkovic, D.; Trepsic, I.; Milovancevic, M. 2019, Assessment of physical and chemical indicators on water turbidity. Phys. A Stat. Mech. Its Appl. 527, 121171. [Google Scholar] [CrossRef]
  13. World Health 2017, Organization Water quality and health-review of turbidity: Information for regulators and water suppliers. Available online: https://apps.who.int/iris/handle/10665/254631. (accessed on 10 January 2023).
  14. Marimon, W.; Jimenez, N.; Jiménez, C.; Chavarro, J.; Domínguez, E. 2021, Comparative Analysis of Water Quality Indices and Their Relationship with Anthropogenic Activities, Case Study Bogotá River. Res. Square [Google Scholar] [CrossRef]
  15. García-Rentería, F.-F.; Nieto, G.A.C.; Cortez, G.H. 2023, Evaluation of wastewater discharge reduction scenarios in the Buenaventura Bay. Water 15, 1027. [Google Scholar] [CrossRef]
  16. Khairi, M.T.M.; Ibrahim, S.; Yunus, M.A.M.; Faramarzi, M.; Yusuf, Z. 2015, Artificial neural network approach for predicting the water turbidity level using optical tomography. Arab. J. Sci. Eng. 41, 3369–3379. [Google Scholar] [CrossRef]
  17. Kim, S.E.; Seo, I.W. 2015, Artificial neural network ensemble modeling with conjunctive data clustering for water quality prediction in rivers. J. Hydro-Environ. Res. 9, 325–339. [Google Scholar] [CrossRef]
  18. Delpla, I.; Florea, M.; Rodriguez, M. 2019, Drinking water source monitoring using early warning systems based on data mining techniques. Water Resour. Manag. 33, 129–140. [Google Scholar] [CrossRef]
  19. Miguel-Chinchilla, L.; Heasley, E.; Loiselle, S.; Thornhill, I. 2019, Local and landscape influences on turbidity in urban streams: A global approach using citizen scientists. Freshw. Sci. 38, 303–320. [Google Scholar] [CrossRef]
  20. Кондратенко П.В., Воронков О.К., Шейкин А.М., Ганин А.В., Ушакова Л.Ф. 2018, Инженерно-гео физические исследования состояния левобережного примыкания бетонной плотины Волховской ГЭС. Известия ВНИИГ им. Б.Е. Веденеева. Т. 288. С. 37–45.
  21. Jain A., Choudhary R.K. 2019, February, Rehabilitation of pervious foundation of Kanupur earth dam, Odisha — acase study. International Dam Safety Conference. Bhubaneswar, Odisha. Vol. 2. Pp. 931–939.