SUN’IY INTELLEKT YORDAMIDA HAVO IFLOSLANISHINING REAL VAQT REJIMIDAGI TAHLILI

Xolmatov O. O. & Xakimov A. F.


Annotatsiya

Mazkur maqolada havo ifloslanish darajasini aniqlash va tahlil qilishda sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanishning ilmiy-amaliy asoslari yoritilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi — real vaqt rejimida atmosfera tarkibidagi zararli gazlar, chang zarralari hamda boshqa ifloslantiruvchi omillarni kuzatish va ularning o‘zgarish dinamikasini tahlil qilishdan iborat. Ushbu jarayonda IoT (Internet of Things) datchiklari orqali to‘plangan ma’lumotlar mashinaviy o‘rganish algoritmlari yordamida qayta ishlanadi. Natijada havo sifatining o‘zgarishi aniqlanib, ifloslanish darajasi tasniflanadi hamda kelgusidagi ekologik xavflar bashorat qilinadi. Sun’iy intellekt yondashuvi an’anaviy o‘lchov tizimlariga nisbatan tezkor, aniq va moslashuvchan yechimlarni taqdim etadi. Maqolada ishlab chiqilgan modelning ekologik xavfsizlikni oshirish, urbanizatsiya hududlarida havo sifatini real vaqt nazoratida ushlab turishdagi ahamiyati tahlil qilingan.


Adabiyotlar

  1. Chen, L., Li, J., & Zhang, Y. (2023). Real-time air pollution monitoring using deep learning and IoT sensor networks. Environmental Modelling & Software, 164, 105627.
  2. Gupta, R., & Kumar, S. (2022). AI-driven approaches for air quality prediction and assessment in smart cities. Sustainable Computing: Informatics and Systems, 35, 100759.
  3. Park, J. H., Lee, S. Y., & Kim, D. (2021). Machine learning models for predicting particulate matter concentration using real-time sensor data. Atmospheric Environment, 262, 118641.
  4. Shukla, A., & Kaur, P. (2020). An intelligent air pollution monitoring system using artificial neural networks. International Journal of Environmental Science and Technology, 17(6), 2985–2998.
  5. Yang, X., Wang, L., & Zhao, Y. (2023). IoT-based air quality analysis using AI-enhanced data fusion models. IEEE Internet of Things Journal, 10(7), 6152–6164.
  6. Akhmedov, R., & Usmanov, A. (2024). Application of artificial intelligence in environmental monitoring systems of Uzbekistan. Journal of Ecological Engineering, 25(2), 123–133.
  7. Li, M., & Zhao, H. (2021). Deep learning approaches for urban air quality forecasting. Environmental Pollution, 273, 116513.
  8. Khan, M. A., & Rehman, A. (2022). AI-based predictive models for monitoring and forecasting air pollution in urban areas. Journal of Cleaner Production, 375, 134162.
  9. Raj, R., & Nanduri, S. (2020). Integration of IoT and AI for smart environmental monitoring. Journal of Ambient Intelligence and Humanized Computing, 11(12), 5753–5766.
  10. Karimov, B., & Abdullaeva, D. (2023). Digital transformation in environmental monitoring: AI-based air quality management. Uzbek Journal of Innovation and Technology, 7(4), 44–52.