YER OSTI SUVLARI MONITORING TIZIMINI LOYIHALASHTIRISHNI TAKOMILLASHTIRISHDA ZAMONAVIY YONDASHUVLAR VA TEXNOLOGIK INNOVATSIYALAR

Xabibullayev I. X., Telyaev I. Q. & Axrorov F. O.


Annotatsiya

Mazkur maqolada yer osti suvlari monitoring tizimini takomillashtirishda zamonaviy yondashuvlar va texnologik innovatsiyalarning o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqotda geoinformatsion tizimlar (GIS), masofadan zondlash (RS), telemetriya va raqamli ma’lumotlarni qayta ishlash texnologiyalari kabi texnologik innovatsiyalarni qo‘llanilishi ko‘rib chiqilgan. Ushbu texnologiyalar yordamida suv sathining o‘zgarishi, sifat ko‘rsatkichlari va suv zaxiralarining dinamikasi real vaqt rejimida nazorat qilish imkonini beradi. Maqolada shuningdek, Respublikamizda mavjud avtomatlashtirilgan monitoring tizimini takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari suv resurslarini boshqarishda samaradorlikni oshirish va ekologik xavfsizlikni ta’minlashga xizmat qiladi.


Adabiyotlar

  1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2023–2025-yillarda ichimlik va maishiy-ichimlik suvi tizimlarini rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” PQ–3307-sonli qarori, 2023-yil 16-avgust.
  2. Isroilov, B., Abdurahmanov, O. “Yer osti suvlari monitoringida raqamli texnologiyalar.” Toshkent Davlat Texnika Universiteti Ilmiy Jurnali, №2. 2021. https://ijdt.uz/index.php/ijdt/article/download/167/112/133
  3. USGS (2023). Groundwater Monitoring and Modeling Approaches. Washington DC.
  4. Хабибуллаев И., Ахроров Ф., Теляев И. Ахборот-коммуникация технологиялари асосида корхона фаолиятини ташкил этишни лойиҳалаштиришни такомиллаштириш вазифалари. “Scienific foundations of raising the use of information technologies to a new level and modern problems of automation” III-international scientific conference. Novomber 26, 2024. 875-879pp.
  5. https://www.researchgate.net/publication/379822907_Sug‘oriladigan_maydonlardagi_yer_osti_suvlarining_raqamli_geofiltratsion_modelini_asoslash
  6. Xabibullayev I., Telyaev I. Raqamlashtirish sharoitida yer osti suvlari monitoring tizimini loyihalashtirishni takomillashtirish asoslari. Development or science ilmiy jurnali. 2025/7 VOLIME-3.
  7. Мардиев Ў.Б. Геоахборот технологиялари асосида ер ости сувлари мониторинги тизимини такомиллаштириш. Техника фанлари бўйича фалсафа доктори(PhD) диссертацияси автореферати. Тошкент. 2023.
  8. UNESCO. Global Groundwater Monitoring Network (GGMN) Report. Paris. 2021. https://un-igrac.org/our-work/activities/global-groundwater-monitoring-network-ggmn/https://un-igrac.org/our-work/activities/global-groundwater-monitoring-network-ggmn/
  9. Rakhmatullaev, S. et al. Groundwater Resources of Central Asia: Trends and Challenges. Springer. 2022.
  10. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000378827
  11. Wada, Y., Van Beek, L. (2020). Global Depletion of Groundwater Resources under Climate Change. Nature Climate Change. https://www.sdc-water.ch/dam/en/sd-web/IfO17TVYdrAt/reseau-GWLJ-webinar%203-slides_Final.pdf
  12. World Bank. Digital Water: Innovations for Water Resource Management. 2023.https://piahs.copernicus.org/articles/384/5/2021/piahs-384-5-2021.pdf
  13. NASA Earth Observatory Satellite-Based Hydrology for Arid Regions. 2022.https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000380721
  14. FAO Water Scarcity and Groundwater Sustainability in Central Asia. 2022.
  15. Aglmand, R., & Abbasi, A. (2020). Development of Intelligent Groundwater Monitoring Using IoT and AI Tools. Environmental Monitoring Journal.
  16. Einarsson, S. (2019). GIS-Based Hydrogeological Mapping for Resource Management. Elsevier.