TEBRANISH SENSORI YORDAMIDA LABORATORIYA QURILMASINI ISHLAB CHIQISH
Kurbanova U. X. & Mamaraimov S. B.
Annotatsiya
Ushbu tadqiqot vibratsiya sensorlari asosida laboratoriya qurilmasini ishlab chiqishning nazariy va amaliy jihatlarini yoritadi. Ishda piezoelektrik, kapasitif va induktiv sensorlarning fizik xususiyatlari, ularning tebranish signallarini qayd etishdagi sezgirlik darajasi va laboratoriya sharoitidagi barqarorligi tahlil qilindi. Qurilmaning apparat arxitekturasi modulli tamoyillar asosida shakllantirilib, signalni kuchaytirish, raqamlashtirish, filtratsiya va real vaqtli monitoring algoritmlari bilan boyitildi. Vibratsiya signallari uchun Fourier transformatsiyasi, wavelet denoising va statistik ko‘rsatkichlarga asoslangan anomaliya aniqlash yondashuvlari qo‘llanildi. Olingan natijalar qurilmaning mexanik tebranishlarni yuqori aniqlikda qayd etishi, diagnostika jarayonlarida aniq spektral va statistik parametrlar hosil qilishi, shuningdek, barqaror va takrorlanuvchan o‘lchash imkoniyatiga ega ekanini ko‘rsatdi. Tadqiqotdan kelib chiqadigan xulosalar vibratsion monitoring tizimlarini ishlab chiqish, mexanik jarayonlarni nazorat qilish va zamonaviy diagnostika platformalarini yaratishda muhim ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
Adabiyotlar
- Rao, S. S. Mechanical Vibrations. 6th Edition. Pearson Education, 2018.
- Inman, D. J. Engineering Vibration. Prentice Hall, 2014.
- Balafas, G., & Kopsinis, Y. “Wavelet-based Denoising Techniques for Vibration Signal Processing.” Mechanical Systems and Signal Processing, 52–53 (2015), 401–417.
- Zhu, X. & Zhang, Q. “A Review on Piezoelectric Vibration Sensors and Their Applications.” Sensors and Actuators A: Physical, 307 (2020), 111984.
- Erturk, A., & Inman, D. J. Piezoelectric Energy Harvesting. Wiley, 2011.
- Randall, R. B. Vibration-based Condition Monitoring. Wiley, 2011.
- Ghalia, M. B. “Capacitive Displacement Sensors: Characteristics and Applications.” Measurement, 175 (2021), 108998.
- Zhao, H., Liu, T. “Inductive Sensing Principles for Vibration and Position Monitoring.” IEEE Sensors Journal, 19(12), 2019, 4528–4537.
- He, Q., Wang, J. “Real-Time Fault Detection Using FFT and Statistical Indicators.” Journal of Sound and Vibration, 333(10), 2014, 4227–4239.
- Mallat, S. A Wavelet Tour of Signal Processing. 3rd Ed., Academic Press, 2009.
- Yang, Y., & Nagarajaiah, S. “Vibration-Based Structural Health Monitoring Using Machine Learning.” Engineering Structures, 200 (2019), 109666.
- Timoshenko, S. Vibration Problems in Engineering. Wiley, 2017 (Reprint Edition).
- ISO 10816-1: Evaluation of Machine Vibration by Measurements on Non-Rotating Parts. International Organization for Standardization, 2014.
- IEC 61260: Electroacoustics – Octave-Band and Fractional-Octave-Band Filters. International Electrotechnical Commission, 2018.
- Park, C. H., & Choi, J. “Design of a Laboratory Vibration Measurement System Using Modern Sensor Technologies.” Measurement Science and Technology, 31(8), 2020, 085010.