ODAM ORGANIZMIDAGI MUHIM O‘RIN TUTUVCHI BUFER SISTEMALAR
Sodiqjonova F. S., Sodiqjonova Z. S. & Karjavov A. R.
Annotatsiya
Ushbu maqolada odam organizmidagi hayotiy jarayonlarni ta’minlashda muhim oʻrin tutuvchi bufer sistemalar haqida soʻz yuritiladi. Bunda pH muvozanatini saqlashning fundamental ahamiyati, bufer tizimlarining asosiy kimyoviy mexanizmlari chuqur oʻrganiladi. Maqolada ayniqsa uchta asosiy bufer tizimi: bikarbonat, fosfat va oqsil (gemoglobin) bufer sistemalarining qonda, hujayralarda va buyraklarda pH ni normada ushlab turishdagi biologik roli, funksiyalari va oʻzaro aloqasi tahlil qilinadi. Bundan tashqari, bufer sistemalar faoliyatining buzilishi (masalan, metabolik yoki respirator asidoz/alkaloz) kabi patologik holatlar va ularning organizmga taʼsiri ham koʻrib chiqiladi. Umuman olganda, ushbu maqola bufer sistemalarning gomeostazni taʼminlashdagi oʻrnini va ularning tibbiyot hamda fiziologiya uchun gʻoyat muhimligini ochib berishga qaratilgan.
Adabiyotlar
- Guyton, A. C., & Hall, J. E. (2021). Textbook of Medical Physiology. 14th edition. Elsevier.
- Tortora, G. J., & Derrickson, B. (2020). Principles of Anatomy and Physiology. 16th edition. Wiley.
- Ganong, W. F. (2020). Review of Medical Physiology. 26th edition. McGraw-Hill Education.
- Boron, W. F., & Boulpaep, E. L. (2016). Medical Physiology. 3rd edition.
- Muxamedov, A. A. (2018). Odam fiziologiyasi asoslari. Toshkent: Tibbiyot nashriyoti.
- Salieva, M. M., & Qodirova, D. A. (2021). "Organizmning homeostatik tizimlari va ularning ahamiyati." O‘zbekiston tibbiyot jurnali, 4(2), 112-117.
- Rhoades, R. A., & Bell, D. R. (2012). Medical Physiology: Principles for Clinical Medicine. 4th edition. Wolters Kluwer.
- National Institutes of Health (NIH). (2023). "Acid-Base Balance."
- World Health Organization (WHO). (2022). Basic Laboratory Procedures in Clinical Biochemistry. WHO Press.
- Fayzullayev N., Akmalaiuly K., Karjavov A. Catalytic synthesis of a line by acetylene hydration // Известия НАН РК. Серия химии и технологии. – 2020. – N .2. -С. 23-30.
- Fayzullayev N. I., Karjavov A.R., Yusupova S. S. Catalytic Synthesis of Acetone Direct Acetylene Hydration // International journal of Advanced Science and Technology . – 2020 .- T.29. – N.05.- C 4507-4514.
- Karjavov A. R., Fayzullaev N. Study of the kinetics and mechanism of the reaction of the catalytic hydrochloration of acytylene// AIP Conference proceedings. – AIP Publishing LLC, 2024. -T.3045. – N. 1.-C.060046.
- Fayzullayev N., Akmalaiuly K., Karjavov A. Catalytic synthesis of a line by acetylene hydration. (2020),2, Number 440 (2020,),23-30 (Электронный ресурс ).
- Karjavov A.R., Fayzullayev N. Determination of technological parameters of producing vinylchloride from from acetylene // AIP Conference Proceedings. – AIP Publishing LLC ,2024.- T.3045. -N. 1.- C.060045.
- Karjavov A., Fayzullayev N.,Baykulov A. Production of acetone by catalytic hydration of acetylene // E3S Web of Conference . -EDP Science ,2023. -T .389.- C.01046