TRANSPORT VOSITALARI EKSPLUATATSIYASI JARAYONIDA YONG‘IN KELIB CHIQISHINING OLDINI OLISH MUAMMOLARINI TADQIQ ETISH

Baxodirov A. A. & Azizov Z. A.


Annotatsiya

Ushbu ilmiy maqolada avtotransport vositalari ekspluatatsiyasi jarayonida yong‘in kelib chiqishining asosiy sabablari, ularni keltirib chiqaruvchi texnik, tashqi va inson omillari tizimli tarzda tahlil qilingan. Avtotransport vositalaridagi yong‘inlarning katta qismi elektr tizimi nosozliklari, yonilg‘i tizimi buzilishlari, dvigatelning qizishi, ekspluatatsiya kompetensiyalarining pastligi hamda noto‘g‘ri texnik xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liqligi ilmiy manbalar asosida asoslab berilgan. Tadqiqotda FTA, ETA va Bow-Tie kabi zamonaviy tahliliy metodlar orqali yong‘inlarning kelib chiqish ildiz sabablari hamda oqibatlar ssenariylari o‘rganilgan. Shuningdek, zamonaviy raqamlashtirish orqali IoT texnologiyalari va sun’iy intellekt asosidagi monitoring tizimlarining yong‘inni erta aniqlash va xavfni kamaytirishdagi imkoniyatlari ko‘rsatib berilgan. Maqolada mahalliy va xorijiy tajribalar tahlili asosida yong‘in xavfsizligini oshirishga qaratilgan ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan.


Adabiyotlar

  1. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarori — Avtotransport vositalarida texnik reglament va xavfsizlik talablari, 2023.
  2. Mavlyankariev B.A. Yong‘in avtomatikasi va yong‘inni aniqlash tizimlari. Toshkent: O‘quv qo‘llanma, 2019.
  3. Xudoyev A.D. Yong‘in xavfsizligi texnik vositalari va ularning qo‘llanilishi. Toshkent: Fan, 2020.
  4. Juraev S.M., Shadmonxo‘jayev N. Transport vositalarida xavfsizlik va texnik ekspluatatsiya madaniyati. Toshkent, 2021.
  5. O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi. Avtotransport vositalarida yong‘in xavfsizligi bo‘yicha uslubiy qo‘llanma. Toshkent, 2022.
  6. Karimov U.M. Avtotransport vositalari tizimlarida nosozliklarni aniqlash va diagnostika. Toshkent, 2020.
  7. Raxmatullaev I.B. Avtomobillarda elektr tizimi nosozliklari va ularning yong‘in xavfini baholash. Ilmiy maqola, 2021.
  8. Toshkent davlat transport universiteti. Transport vositalari dvigatellari: ekspluatatsiya va xavfsizlik. O‘quv qo‘llanma, 2018.
  9. Krane J. Automotive Fire Analysis and Prevention Methods. SAE International, 2017.
  10. Smith D., Taylor A. Vehicle Fire Investigation and Engineering Analysis. Elsevier, 2018.
  11. NFPA 921. Guide for Fire and Explosion Investigation. National Fire Protection Association, 2021.
  12. NFPA 1901. Standard for Automotive Fire Apparatus. NFPA, 2020.
  13. ISO 6469-1:2019. Electric road vehicles — Safety specifications.
  14. Rajput R.K. Automobile Engineering. Laxmi Publications, 2016.
  15. SAE J1298. Vehicle Fire Potential Assessment Standards. SAE International, 2020.
  16. Taylor J., Morgan P. Fuel System Safety and Fire Hazard Analysis in Vehicles. Springer, 2019.
  17. Lönnermark A., Ingason H. Vehicle Fires in Tunnels — Fire Dynamics and Safety Analysis. SP Technical Research Institute of Sweden, 2015.
  18. Wang Y., Chen L. IoT-Based Vehicle Fire Detection and Early Warning Systems. IEEE Sensors Journal, 2021.
  19. Kapoor S., Patel A. Predictive Maintenance for Vehicle Fire Prevention Using AI and IoT. IEEE Access, 2020.
  20. Drysdale D. An Introduction to Fire Dynamics. Wiley, 2011.