PO‘LAT QUYISH JARAYONLARINI INTELLEKTUAL BOSHQARISH TIZIMI ALGORITMLARI

Hakimova G. A.


Annotatsiya

Ushbu maqolada po‘lat quyish jarayonlarini avtomatlashtirishda sun’iy intellekt algoritmlarini qo‘llashning ilmiy asoslari tahlil qilinadi. Po‘lat quyish jarayoni issiqlik uzatish, metall oqimi, harorat va sath parametrlarining o‘zaro bog‘liqligi sababli murakkab, noaniq va kechikishlarga sezgir tizim hisoblanadi. Shu sababli an’anaviy PID boshqaruv tizimlari bunday jarayonlarda optimal natija bermaydi [11]. Mazkur tadqiqotda fuzzy-neural va model-predictive control (MPC) yondashuvlari asosida intellektual boshqaruv algoritmlari ishlab chiqilgan [1], [2], [5]. Natijalar po‘lat quyish jarayonining barqarorligini oshirish, energiya sarfini kamaytirish va metall sifatini yaxshilash imkonini beradi.


Adabiyotlar

  1. Zhang, L., Wang, Y. Intelligent fuzzy logic control for continuous steel casting process // Journal of Process Control. – 2023. – T. 118. – B. 35–48.
  2. Kim, D., Lee, S. Model-predictive optimization in molten steel level control // IEEE Transactions on Industrial Electronics. – 2022. – T. 69, №4. – B. 4801–4812.
  3. Liu, X. Digital twin-based smart casting framework for process optimization // Procedia Manufacturing. – 2021. – T. 54. – B. 110–119.
  4. Petrov, A.N. Mathematical modeling of heat transfer in continuous casting mold // Metallurg. – Moskva: Metallurgizdat, 2019. – B. 67–73.
  5. Zhou, J., Chen, Q. Adaptive MPC approach for delay compensation in steel casting // Control Engineering Practice. – 2020. – T. 95. – B. 104236.
  6. Ito, K. Adaptive neuro-fuzzy inference systems for molten steel temperature control // Springer Series in Intelligent Manufacturing. – Berlin: Springer, 2024. – B. 145–162.
  7. Morales, R. Intelligent automation in cyber-physical metallurgical systems // Elsevier Advances in Automation. – 2021. – T. 12. – B. 201–213.
  8. Fang, J. IoT-enabled monitoring for smart foundry systems // IEEE Access. – 2022. – T. 10. – B. 95173–95189.
  9. Singh, R. Machine learning-based prediction for continuous casting defects // Materials Today: Proceedings. – 2023. – T. 65. – B. 394–403.
  10. Chakraborty, S. Neural network prediction of molten steel flow dynamics // Metals. – 2020. – T. 10, №9. – B. 1221–1230.
  11. Abdurahmonov, M.M. Avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari nazariyasi. – Toshkent: TDTU nashriyoti, 2022. – 256 b.
  12. Ahmedov, B. Sun’iy intellekt asosida texnologik jarayonlarni boshqarish. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2023. – 198 b.
  13. Rakhimov, S., Karimova, D. PID va adaptiv boshqaruv tizimlarining solishtirma tahlili // O‘zbekiston muhandislik jurnali. – 2020. – №2. – B. 45–53.
  14. World Steel Association. World Steel in Figures 2024. – Brussels: WSA Publications, 2024. – 72 p.
  15. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi. Sanoat ishlab chiqarish ko‘rsatkichlari 2019–2024. – Toshkent: 2024.
  16. Baowu Group. Annual Report on AI-based Casting Automation. – Shanghai: 2023. – 58 p.
  17. Nippon Steel Corporation. Smart Casting System Implementation Report. – Tokyo: 2023. – 61 p.
  18. Bekobod Metallurgiya Kombinati. Ishlab chiqarish avtomatlashtirish bo‘yicha texnik hisobot. – Bekobod: 2022. – 47 b.
  19. UzMetallurg kompaniyasi. Raqamli texnologiyalar joriy etilishi natijalari. – Toshkent: 2023. – 33 b.
  20. European Metallurgical Federation. Advances in Intelligent Metallurgical Systems. – Brussels: EMF, 2021. – 105 p.