O‘ZBEK TILI UCHUN NLPDA PRAGMATIK AKSENTNI ANIQLASH ALGORITMI
Norov A. M.
Annotatsiya
Pragmatik aksent nutqda muayyan leksema yoki grammatik tuzilmaning kommunikativ ahamiyatlilik darajasini belgilaydigan lingvistik ko‘rsatkich bo‘lib, u onlayn muloqot dasturlari, intellektual ta’lim platformalari, mashinaviy tarjima tizimlari va boshqalarni kompyuterli modellashtirishda asosiy omillardan biri hisoblanadi. Mazkur maqolada o‘zbek tilida pragmatik aksentni aniqlash vazifasiga mo‘ljallangan tabiiy tilni avtomatik qayta ishlash (NLP) algoritmi taklif etilib, uning matemtaik modeli hamda Python dasturlash tilidagi psevdokodi ham keltirilgan.
Adabiyotlar
- Sunghye Cho, Mark Liberman, and Yong-cheol Lee, Automatic Detection of Prosodic Focus in American English. INTERSPEECH 2019, September 15–19, 2019, Graz, Austria, pp. 3470-3474.
- Damien Sileo, Tim Van de Cruys, Camille Pradel, Philippe Muller, A Pragmatics-Centered Evaluation Framework for Natural Language Understanding. Proceyedings of the 13th Conference on Language Resources and Evaluation (LREC 2022), 20-25 June 2022, pp. 2382-2394.
- Tong Zhang, Mark Hasegawa-Johnson, Stephen E. Levinson, Extraction of pragmatic and semantic salience from spontaneous spoken English, Speech Communication, Volume 48, Issues 3–4, 2006, Pages 437-462.
- Scharenborg O, Kakouros S, Post B, Meunier F. Cross-linguistic Influences on Sentence Accent Detection in Background Noise. Lang Speech. 2020 Mar;63(1):3-30. doi: 10.1177/0023830918819573. Epub 2019 Jan 4. PMID: 30606083; PMCID: PMC7066482.
- Nigel G. Ward, Divette Marco, Olac Fuentes, WHICH PROSODIC FEATURES MATTER MOST FOR PRAGMATICS? arXiv:2408.13240v1 [cs.CL] 23 Aug 2024. – 5 p.
- Norov A.M. The initial practical matters of creation formal grammar of Uzbek language // East European Scientific Journal, #6 (46), 2019. P. 27-30.
- Norov A.M., Aripov M., Ismailov K.A. The algorithmic bases of development the semantic-syntactic parser belong to numerical information in the textual form // “Science and Education in Karakalpakstan”. – Nukus, 2019. – №3(11). – P. 75-80.
- Арипов М., Норов А. Языковое моделирование разговорной узбекской речи / Материалы республиканской научной конференции «Актуальные проблемы и применения анализа». КарГУ. Карши, 4-5 октябрь, 2019. С. 290-292.
- Арипов М., Норов А. Разработка онтологической модели синтаксических правил узбекского языка / Материалы международной конференции «Актуальные проблемы прикладной математики и информационных технологий». НУУз. Ташкент, 14-15 ноябрь, 2019. С. 275-276.
- Norov A.M., Jorabekov T.K., Murodov Sh.A. The Relationship of linguistic models and Lingua-mathematical models of Turkic languages // Science and Education in Karakalpakstan. №3(18). 2021. P. 70-72.