ALYUMININING XUSUSIYATLARI, QO‘LLANILISHI, VA TIKRIK ORGANIZMLARGA TA’SIRI.
Oltiboyeva M. G.
Annotatsiya
Ushbu maqola alyuminiyning fizik-kimyoviy xususiyatlari, sanoat va kundalik hayotdagi keng qo‘llanilishi hamda tirik organizmlarga (o‘simliklar, hayvonlar va insonlarga) ta'sirini kompleks tarzda yoritadi. Alyuminiy – yer po‘stida eng ko‘p uchraydigan metallardan biri bo‘lib, past zichlikka, yuqori issiqlik va elektr o‘tkazuvchanligiga, korroziyaga chidamliligiga ega. U transport, qurilish, qadoqlash, elektrotexnika va aviatsiya kabi sohalarda muhim material hisoblanadi. Shu bilan birga, alyuminiyning biologik jihatdan zararsiz emasligi ta'kidlanadi: u tabiatda biologik jarayonlarda ishtirok etmaydi va ortiqcha miqdorda to‘planganda toksik ta'sir ko‘rsatadi – o‘simliklarda ildiz o‘sishini inhibe qiladi, hayvonlarda gematologik o‘zgarishlarga va oksidativ stressga olib keladi, insonlarda esa asab tizimi (neyrotoksiklik, Altsgeymer kasalligi bilan bog‘liq taxminlar), suyak va qon tizimiga salbiy ta'sir etishi mumkin. Maqolada alyuminiyning atrof-muhitga tarqalishi va toksikligini kamaytirish yo‘llari ham muhokama etiladi. Ushbu ish ilmiy va amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, alyuminiy bilan bog‘liq ekologik va sog‘liq muammolarini tushunishga yordam beradi.
Adabiyotlar
- European Food Safety Authority (EFSA). (2021). Safety assessment of titanium dioxide (E171) as a food additive. EFSA Journal, 19(5): 6585.
- World Health Organization (WHO). (2020). Titanium dioxide: Environmental health criteria. Geneva: WHO Publications.
- International Agency for Research on Cancer (IARC). (2010). Titanium dioxide, IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans. Vol. 93.
- Weir, A., Westerhoff, P., Fabricius, L., Hristovski, K., & von Goetz, N. (2012). Titanium dioxide nanoparticles in food and personal care products. Environmental Science & Technology, 46(4), 2242–2250.
- Osmond, M. J., & McCall, M. J. (2010). Zinc oxide and titanium dioxide nanoparticles in sunscreen: Human safety review. Nanotoxicology, 4(1), 15–41.
- O‘tkirovich X. A. et al. OSHQOZONNING MORFOFUNKSIONAL HOLATINI O ‘RGANISHDA BIOKIMYOVIY USULLARNING QO ‘LLANILISHI //Лучшие интеллектуальные исследования. – 2025. – Т. 56. – №. 3. – С. 215-221.
- Hasan o‘g‘li X. X. et al. MEDICINAL PROPERTIES OF THE LICORICE PLANT AND METHODS OF ITS REPRODUCTION //AMERICAN JOURNAL OF APPLIED MEDICAL SCIENCE. – 2025. – Т. 3. – №. 2. – С. 130-134.
- G‘ulom qizi Samarkand O. M. et al. MORPHOFUNCTIONAL CHANGES IN THE STOMACH UNDER THE INFLUENCE OF FOOD DYES (E-171, E-173) AND THEIR CORRECTION //International journal of advanced research in education, technology and management. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 194-199.
- Alikovna J. F. et al. SALVIA O‘SIMLIGINING XUSUSIYATLARI //JOURNAL OF INNOVATIONS IN SCIENTIFIC AND EDUCATIONAL RESEARCH. – 2023. – Т. 6. – №. 2. – С. 217-218.
- Алтыбоева М. Г., Бозорова Н. С. СОВРЕМЕННЫЕ ВЗГЛЯДЫ НА КИШЕЧНУЮ МИКРОФЛОРУ У ДЕТЕЙ //Научный Фокус. – 2023. – Т. 1. – №. 5. – С. 109-112.