ИНТЕЛЛЕКТУАЛ ДАТЧИКЛАР (SMART SENSORS) АСОСИДА ЎЛЧАШ ЖАРАЁНЛАРИНИ АВТОМАТЛАШТИРИШНИНГ КОНЦЕПТУАЛ МОДЕЛИ

Исмоилов М. И.


Annotatsiya

Ушбу мақола ишлаб чиқариш корхоналари сифат менежменти тизимларида ўлчаш жараёнларини интеллектуал датчиклар (smart sensors) асосида автоматлаштиришнинг концептуал моделини таклиф этади. Модель кибер-физик тизимлар (CPS) принципига асосланиб, тўрт қатламли тузилмага эга: физик қатлам (датчиклар), алоқа қатлами (IoT), маълумотлар қайта ишлаш қатлами (edge/cloud computing ва AI) ва сифат менежменти интеграция қатлами (ISO 9001 га мос рўйхатга олиш). Модель Ўзбекистон саноат корхоналари шароитига мослаштирилган бўлиб, арзон микроконтроллерлар (ESP32, Arduino) ва очиқ кодли технологиялар (MQTT, Python) орқали амалга оширилади. Симуляция ва пилот тажриба натижалари шуни кўрсатдики, модель реал вақтда маълумотларни 95% гача автомат рўйхатга олишни таъминлайди, носозликларни 85-90% аниқлик билан башорат қилади ва брак даражасини 15-25% га камайтиради. Мақола Industry 4.0 концепциясини ривожланаётган мамлакатларда қўллаш имкониятларини талқин қилади.


Adabiyotlar

  1. Bosch IoT Suite (2023) Case Studies.
  2. GE Digital (2024) Predix Platform Case Studies.
  3. Исматуллаев П.Р. ва бошқалар (n.d.) Метрология, стандартлаштириш ва сертификатлаштириш. Тошкент: Ўқув қўлланма.
  4. Jacob, D. (2017) Quality 4.0 Impact and Strategy Handbook. LNS Research.
  5. Kagermann, H. et al. (2013) Recommendations for implementing the strategic initiative Industrie 4.0. Frankfurt: Acatech.
  6. McKinsey & Company (2023) Industry 4.0: Capturing value at scale in manufacturing.
  7. Precedence Research (2024) Industry 4.0 Market Size Report.
  8. Siemens (2023) MindSphere Case Studies.
  9. ТТСА (2024) Метрология соҳасидаги норматив ҳужжатлар ва стандартлар.