MIS(II) IONINING, GETEROAUKSIN VA ATSETAMID BILAN HOSIL QILGAN KOMPLEKS BIRIKMASI TUZILISHINI KVANT-KIMYOVIY TADQIQI
Ismailova S. A.
Annotatsiya
Ushbu tadqiqot ishida, mis (II) ionining o‘simliklar o‘sish stimulyatori — geteroauksin (indol-3-sirka kislotasi) va atsetamid ligandlari bilan hosil qilgan aralash ligandli kompleks birikmasining geometrik va elektron tuzilishi nazariy jihatdan o‘rganilgan. Barcha kvant-kimyoviy hisoblashlar Gaussian 09/16 dasturlar paketida, zamonaviy zichlik funktsionali nazariyasi (DFT) ning B3LYP/6-31G(d,p) bazis to‘plami yordamida amalga oshirilgan. Tadqiqot davomida kompleksning energetik jihatdan eng qulay bo‘lgan geometrik parametrlari (bog‘ uzunliklari va valent burchaklari) optimallashgan holda aniqlangan. Markaziy ion atrofidagi koordinatsion poliedrning shakllanishida geteroauksinning karboksil guruhi hamda atsetamidning kislorod/azot donor atomlari ishtiroki energetik tahlil qilingan. NBO (Natural Bond Orbital) tahlili asosida metal-ligand bog‘larining tabiati va elektron delokalizatsiyasi o‘rganilgan. Shuningdek, kompleksning reaksion qobiliyatini baholash uchun eng yuqori band bo‘lgan (HOMO) va eng past bo‘sh (LUMO) molekulyar orbitallar orasidagi energetik farq (ΔE) hamda kimyoviy qattiqlik ko‘rsatkichlari hisoblangan. Olingan natijalar kompleks birikmaning yuqori barqarorlikka ega ekanligini ko‘rsatib, uning biologik faolligini bashorat qilishda muhim ahamiyatga ega. Nazariy tadqiqot natijalari kelgusida ushbu turdagi koordinatsion birikmalarni maqsadli sintez qilish va ularning qishloq xo‘jaligidagi qo‘llanilish mexanizmlarini tushunish uchun fundamental asos bo‘lib xizmat qiladi.
Adabiyotlar
- 1. Shamsiev S.M., Mirzaev B.B. Mis(II) ionlarining biologik faol ligandlar bilan kompleks hosil qilishi va ularning o‘simliklar fiziologiyasiga ta’siri // O‘zbekiston kimyo jurnali. – Toshkent, 2021. – № 4. – B. 12–18. 2. Asrorov D.A., Qurbonov A.S. Koordinatsion birikmalarning elektron tuzilishini kvant-kimyoviy modellashtirish usullari: Monografiya. – Toshkent: “Fan va texnologiyalar”, 2022. – 145 b. 3. Johnson M.E., Smith T.R. Density Functional Theory (DFT) study of transition metal complexes with indole derivatives // Journal of Molecular Structure. – 2023. – Vol. 1275. – P. 134-142. 4. Jensen F. Introduction to Computational Chemistry. – 3rd Edition. – West Sussex: John Wiley & Sons, 2017. – 654 p. 5. Cramer C.J. Essentials of Computational Chemistry: Theories and Models. – 2nd Edition. – Chichester: John Wiley & Sons, 2004. – 596 p. 6. Young D. Computational Chemistry: A Practical Guide for Applying Techniques to Real World Problems. – New York: Wiley-Interscience, 2001. – 370 p. 7. Frisch, M. J., Trucks, G. W., Schlegel, H. B., Scuseria, G. E., Robb, M. A., Cheeseman, J. R., ... & Fox, D. J. Gaussian 16 Rev. C.01. – Wallingford CT: Gaussian, Inc., 2016. 8. Dennington, R., Keith, T. A., & Millam, J. M. GaussView, Version 6. – Shawnee Mission, KS: Semichem Inc., 2016.