МАГИСТРАЛ ГАЗ ҚУВУРЛАРИ ТЕХНОЛОГИК РЕЖИМИ ВА ЎЛЧАШ КЎРСАТКИЧЛАРИНИНГ ФИЗИК-ТЕХНИК МОҲИЯТИ

Ахмедов Б. М., Хайитов Ш. Ш. & Икромова Г. И.


Annotatsiya

Магистрал газ қувурлари орқали табиий газни ташиш жараёни юқори босим, катта масофа ва мураккаб физик-техник шартлар таъсирида амалга оширилади. Бундай тизимларда технологик режимнинг барқарорлиги газ босими, ҳарорати ва оқим сарфининг аниқ ва ишончли ўлчанишига бевосита боғлиқ бўлиб, ушбу параметрлар ўртасидаги ўзаро боғлиқлик газ динамикаси ва гидравлик жараёнлар қонуниятлари билан белгиланади. Амалиётда кўп ҳолларда газ қувурларида содир бўладиган авария ҳолатлари технологик параметрларнинг номутаносиб ўзгариши ёки ўлчаш тизимларидаги хатолар билан чамбарчас боғлиқ бўлади. Мазкур мақолада магистрал газ қувурларида технологик режимнинг физик-техник моҳияти, газ босими, ҳарорати ва оқим сарфининг ўзаро боғлиқлиги, шунингдек транспорт жараёнида юзага келадиган ўлчаш хатоларининг асосий манбалари чуқур илмий таҳлил қилинган. Реал газ ҳолати тенгламалари, газ зичлигининг босим ва ҳароратга боғлиқлиги, гидравлик йўқотишлар ва турбулент оқим шароитида параметрлар ўзгариши назарий жиҳатдан асослаб берилган. Шу билан бирга, авария ҳолатлари олдидан ўлчаш параметрларида кузатиладиган ўзгаришларни корреляцион таҳлил қилиш орқали диагностика қилиш имкониятлари ҳам кўриб чиқилган. Тадқиқот натижалари магистрал газ қувурларида ўлчаш тизимларини такомиллаштириш, аварияларни эрта аниқлаш ва транспорт жараёни хавфсизлигини ошириш учун илмий-амалий аҳамиятга эга.


Adabiyotlar

  1. Menon E. Gas Pipeline Hydraulics. CRC Press, 2005.
  2. Osiadacz A. Simulation and Analysis of Gas Networks. Gulf Publishing, 1987.
  3. ISO 5167. Measurement of Fluid Flow by Means of Pressure Differential Devices.
  4. JCGM 100:2008. Evaluation of Measurement Data – Guide to the Expression of Uncertainty in Measurement.
  5. Mohitpour M., Golshan H., Murray A. Pipeline Design and Construction. ASME Press, 2010.
  6. Wang J. et al. Pipeline leak detection based on pressure signal analysis. IEEE Trans. Ind. Appl., 2018.
  7. Rahman M. Real gas effects in high-pressure pipelines. Journal of Natural Gas Science, 2019.
  8. API RP 1130. Computational Pipeline Monitoring.
  9. ISO 17025. General requirements for the competence of testing and calibration laboratories.
  10. Zhang Y. Correlation-based fault detection in gas pipelines. Measurement, 2020