O‘TKIR REVMATIK ISITMA BILAN KASALLANGAN BOLALARDA KALSIY ALMASHINUVINING XUSUSIYATLARI

Kuldashev S. F. & Ahmedov O. F.


Annotatsiya

O‘tkir revmatik isitma (ORI) A guruhidagi streptokokk infektsiyasi oqibatida yuzaga keladigan yallig‘lanishli-autoimmun jarayon bo‘lib, ko‘pincha maktab yoshidagi bolalarda kuzatiladi. Kasallik yurak-klapan apparati, bo‘g‘imlar va asab tizimini zararlaydi, eng xavfli asorati esa surunkali revmatik yurak nuqsonlarining shakllanishidir. Rivojlanayotgan mamlakatlarda ORI bolalar orasida yurak kasalliklarining yetakchi sabablaridan biri bo‘lib qolmoqda. O‘zbekistonda ushbu kasallikning tarqalishi hali ham yuqori darajada saqlanib qolgan. Kalsiy organizmdagi ko‘p funksiyali mineral bo‘lib, yurak mushagi faoliyati, mushak qisqarishi va hujayra signalizatsiyasida muhim o‘rin tutadi. Bolalik davrida kalsiyga bo‘lgan talab yuqori, chunki suyak va yurak to‘qimalari faol o‘smoqda. ORI ning faol bosqichida elektrolitlar muvozanati buzilishi, shu jumladan gipokalsiemiya rivojlanishi mumkinligi haqida cheklangan ma'lumotlar mavjud. Ushbu ishda O‘zbekiston sharoitida ORI bilan og‘rigan bolalarda kalsiy almashinuvining o‘zgarishlari, uning yurak zararlanishi bilan bog‘liqligi va davolashda korreksiya choralarining o‘rni o‘rganildi. Tadqiqot natijalari mahalliy klinik amaliyotda foydalanish uchun tavsiyalar ishlab chiqishga asos bo‘ldi.


Adabiyotlar

  1. Gewitz M.H., Baltimore R.S., Tani L.Y. et al. Revision of the Jones Criteria for the Diagnosis of Acute Rheumatic Fever in the Era of Doppler Echocardiography: A Scientific Statement From the American Heart Association. Circulation. 2015;131(20):1806–1818.
  2. Karthikeyan G., Guilherme L. Acute rheumatic fever. The Lancet. 2018;392(10142):161–174.
  3. Oner T., Ozdemir O., Karademir S. et al. Serum bio-element levels in children with acute rheumatic fever: a case-control study. Biological Trace Element Research. 2010;138(1–3):1–7.
  4. Ayaz N.A., Dincel N. Evaluation of vitamin D levels in patients with acute rheumatic fever. Cardiology in the Young. 2018;28(12):1454–1459.
  5. Cunningham M.W. Rheumatic fever, autoimmunity, and molecular mimicry. Current Opinion in Rheumatology. 2019;31(5):481–488.
  6. Cimmino G., Ciccarelli G., Conte S. et al. Association Between Serum 25(OH)-Vitamin D and Heart Involvement in Children with Acute Rheumatic Fever. Preprints.org. 2025. DOI: 10.20944/preprints202501.1234.v1
  7. Elgendy A., Elgendy M., El-Sayed M. Vitamin D levels in children of families with a case of rheumatic fever. Tanta Medical Journal. 2023;51(2):112–118.
  8. Abdullaeva D.A., Karimova Sh.A. Bolalarda D vitamini yetishmovchiligi va uning revmatik kasalliklar bilan bog‘liqligi. O‘zbekiston pediatriya jurnali. 2021;(4):45–52.
  9. Karimov H.Ya., Raxmatullaeva D.Sh. O‘zbekiston Respublikasida bolalar orasida revmatik yurak kasalligi epidemiologiyasi va profilaktikasi masalalari. Tibbiyotda yangi kun. 2023;(2):78–85.
  10. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Bolalarda o‘tkir revmatik isitma va revmatik yurak kasalligini diagnostika qilish va davolash bo‘yicha klinik protokollar. Toshkent, 2022.