PIROLIZ C₄ FRAKSIYALARIDAN 1,3-BUTADIENNI IKKI BOSQICHLI EKSTRAKTIV REKTIFIKATSIYA ASOSIDA AJRATISH JARAYONINI MODELLASHTIRISH VA TAJRIBAVIY TADQIQ ETISH

Ibodullayev M. X., Norqulov J. F., Abduraxmonov O. R. & Kodirov O. S.


Annotatsiya

Piroliz jarayonidan olinadigan C₄ fraksiyalaridan 1,3-butadienni ajratish murakkab texnologik muammo bo‘lib, u aralashmaning ko‘p komponentli tarkibi va uglevodorodlarning qaynash haroratlari bir-biriga yaqinligi bilan bog‘liq. Ushbu ishda 1,3-butadienni samarali ajratish maqsadida atsetonitril–suv erituvchisi asosida ikki bosqichli ekstraktiv rektifikatsiya jarayoni ishlab chiqildi va modellashtirildi. Jarayon Aspen Plus dasturiy muhitida simulyatsiya qilindi hamda yarim sanoat miqyosidagi tajriba qurilmasida sinovdan o‘tkazildi. Xomashyo sifatida pirolizdan olingan C₄ fraksiyasi ishlatildi va uning tarkibi GC–FID yordamida aniqlandi. Boshlang‘ich MIXED oqimda 1,3-butadienning ulushi taxminan 40 % ni tashkil etgani aniqlanib, bu ajratish jarayonining yuqori yuklama sharoitida olib borilishini ko‘rsatdi. Ikki bosqichli ekstraktiv rektifikatsiya natijasida 2-kolonna kub qoldig‘i (BTM2) oqimida 1,3-butadienning konsentratsiyasi 63 % dan ortiq darajaga yetdi, bu esa jarayonning boyitish qobiliyatini tasdiqlaydi. Olingan natijalar ikki bosqichli ekstraktiv rektifikatsiya piroliz C₄ oqimlaridan 1,3-butadienni samarali ajratish va kontsentratsiyalash uchun mos texnologik asos ekanini ko‘rsatadi.


Adabiyotlar

  1. Ibodullayev, M.; Norqulov, J.; Baxtiyorov, A.; Norkobilov, A.; Kodirov, O.; Ibodullayev, M.; Norqulov, J.; Baxtiyorov, A.; Norkobilov, A.; Kodirov, O. Optimization and Energy Efficiency in the Separation of Butadiene 1,3 from Pyrolysis Products: A Model-Based Approach. Engineering Proceedings 2025, 87, doi:10.3390/engproc2025087103.
  2. Morell, S.A.; Geller, H.H.; Lathrop, E.C. Conversion of 2,3-Butylene Glycol to 1,3-Butadiene by Pyrolysis of Diacetate Available online: https://pubs.acs.org/doi/pdf/10.1021/ie50429a024 (accessed on 8 January 2026).
  3. Estimation and Improvement of the 1,3-Butadiene Production Process from Lignin through Pinch Analysis | Energy & Fuels Available online: https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/acs.energyfuels.6b00822 (accessed on 8 January 2026).
  4. Pavlov, O.S.; Karsakov, S.A.; Pavlov, S.Yu. Development of Processes for C4 Hydrocarbons Separation and 1,3-Butadiene Purification. Theor Found Chem Eng 2011, 45, 858–867, doi:10.1134/S0040579511050307.
  5. Modeling, Simulation and Control of a Novel Process That Produces 1,3 Butadiene from Natural Gas - ProQuest Available online: https://www.proquest.com/openview/1c24da13a1556fa4e695deccbbea7349/1?pq-origsite=gscholar&cbl=18750&diss=y (accessed on 8 January 2026).
  6. Tripathi, N.; Palanki, S.; Xu, Q.; Nigam, K.D.P. Production of 1,3-Butadiene and Associated Coproducts Ethylene and Propylene from Lignin. Ind. Eng. Chem. Res. 2019, 58, 16182–16189, doi:10.1021/acs.iecr.9b00664.
  7. Haque, M.E.; Gupta, T.K.; Nazier, P.; Palanki, S. Techno-Economic Analysis of an Integrated Process Plant for the Production of 1,3-Butadiene from Natural Gas. Ind. Eng. Chem. Res. 2021, 60, 11187–11201, doi:10.1021/acs.iecr.1c00864.
  8. Process Analysis and Multi‐Objective Optimization of Ionic Liquid‐Containing Acetonitrile Process to Produce 1,3‐Butadiene - Tian - 2011 - Chemical Engineering & Technology - Wiley Online Library Available online: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ceat.201000426 (accessed on 8 January 2026).
  9. Méndez, F.J.; Solano, R.; Villasana, Y.; Guerra, J.; Curbelo, S.; Inojosa, M.; Olivera-Fuentes, C.; Brito, J.L. Selective Hydrogenation of 1,3-Butadiene in Presence of 1-Butene under Liquid Phase Conditions with NiPd/Al2O3 Catalysts. Appl Petrochem Res 2016, 6, 379–387, doi:10.1007/s13203-016-0149-y.
  10. Janssens, P.; Schaep, T.; De Walsche, C.; Poissonnier, J.; Bos, R.; Thybaut, J.W. Acid-Catalyzed Dehydration of 1,3-Butanediol into Green 1,3-Butadiene: Process Concept and Techno-Economic Assessment. Ind. Eng. Chem. Res. 2025, 64, 21571–21587, doi:10.1021/acs.iecr.5c01116.
  11. Enhanced Process for Energy Efficient Extraction of 1,3-Butadiene from a Crude C4 Cut - ScienceDirect Available online: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1383586621003683 (accessed on 8 January 2026).
  12. TWO-STEP PRODUCTION OF 1,3-BUTADIENE FROM ETHANOL Available online: https://repository.upenn.edu/entities/publication/6b88dbc5-4ac8-44ea-bde7-9d7614d37182 (accessed on 8 January 2026).