SALITSIL KISLOTANING GLITSIN BILAN AMIDI VA DIAMIDINING TERMIK TAHLILI

Niyazov L. N., Raxmonberdiyev G. R. & Brel А. К.


Annotatsiya

Ushbu ishning maqsadi gidroksibenzoy kislotalarining maqsadli aminokislotalar bilan olingan ba’zi amid va diamidlarining sintezi hamda ularning fizik-kimyoviy xossalarini kompleks o‘rganishdan iborat. Tadqiqot doirasida yangi birikmalarni sintez qilish sharoitlari ishlab chiqildi, shundan so‘ng ularning tuzilishi va xossalari aniqlashtirildi. Sintez qilingan moddalarning kimyoviy tuzilishini tasdiqlash uchun yadro magnit rezonansi (YaMR), infraqizil (IQ) spektroskopiyasi va termik tahlil usullari qo‘llanildi, bu esa yangi amid va diamid hosilalarining tarkibi hamda molekulyar tuzilish xususiyatlarini ishonchli aniqlash imkonini berdi. Olingan birikmalarning fizik-kimyoviy ko‘rsatkichlari, jumladan ularning termik barqarorligi va spektral xususiyatlari baholandi, bu esa ularni amaliy jihatdan qo‘llash nuqtayi nazaridan muhim hisoblanadi. Sintez qilingan moddalarning potensial biologik faolligi PASSOnline dasturiy ta’minoti yordamida dastlabki tarzda prognoz qilindi. Prognoz natijalariga ko‘ra, ushbu birikmalar xalq xo‘jaligi va sanoatning turli sohalarida qo‘llanishi mumkin. Xususan, ular o‘sish stimulyatorlari sifatida hamda o‘simliklarning himoya mexanizmlariga ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan moddalar sifatida istiqbolli hisoblanadi, bu esa ularni yanada chuqur o‘rganish va amaliyotga joriy etish uchun asos yaratadi.


Adabiyotlar

  1. Safarova I. R. Hydroxybenzoic Acids and Their Esters: General Characterization, Synthesis, Properties and Areas of Application // Chemistry for Sustainable Development. 2020. Vol. 28. P. 472–479. DOI: 10.15372/CSD20202540.
  2. Raskin I. Role of Salicylic Acid in Plants // Annual Review of Plant Physiology and Plant Molecular Biology. 1992. Vol. 43. P. 439–463. DOI: 10.1146/annurev.pp.43.060192.002255.
  3. Vlot A. C., Dempsey D. A., Klessig D. F. Salicylic Acid, a Multifaceted Hormone to Combat Disease // Annual Review of Phytopathology. 2009. Vol. 47. P. 177–206. DOI: 10.1146/annurev.phyto.050908.135202.
  4. Bakhramov K. K., Niyazov L. N. Synthesis of 4-Hydroxibenzoic Acid Derivatives with Amino Acids and Their Potential Pharmacological Properties // Austrian Journal of Technical and Natural Sciences. 2022. № 1–2. P. 24–27. DOI: 10.29013/AJT-22-1.2-24-27.
  5. Filimonov D. A., Lagunin A. A., Gloriozova T. A., Rudik A. V., Druzhilovskii D. S., Pogodin P. V., Poroikov V. V. Prediction of the Biological Activity Spectra of Organic Compounds Using the PASS Online Web Resource // Chemistry of Heterocyclic Compounds. 2014. Vol. 50, № 3. P. 444–457. DOI: 10.1007/s10593-014-1496-1.
  6. Druzhilovskiy D. S., Rudik A. V., Filimonov D. A., Gloriozova T. A., Lagunin A. A., Dmitriev A. V., Pogodin P. V., Dubovskaya V. I., Ivanov S. M., Tarasova O. A., Poroikov V. V. Online Resources for the Prediction of Biological Activity // Pharmaceutical Chemistry Journal. 2016. Vol. 50. P. 243–249. DOI: 10.1007/s11094-016-1432-0.
  7. Rojek B., Wesołowski M. Trends and Challenges in Modern DSC and TGA Thermal Analysis // Journal of Thermal Analysis and Calorimetry. 2023. Vol. 148. P. 1–19. DOI: 10.1007/s10973-023-12365-8.
  8. Lanigan R. M., Starkov P., Sheppard T. D. Direct Synthesis of Amides from Carboxylic Acids and Amines Using B(OCH₂CF₃)₃ // Chemical Communications. 2016. Vol. 52. P. 8842–8845. DOI: 10.1039/C6CC04169K.
  9. Ng J. Y., et al. Phenolic Acids and Their Derivatives: Antioxidant Activity and Mechanistic Insights // Antioxidants. 2025. Vol. 14, № 6. Article 711. DOI: 10.3390/antiox14060711.
  10. Беккер Г., Бергер В., Домшке Г. и др. Органикум. Практикум по органической химии: в 2 т. Т. 2. М.: Мир, 1979. 442 с.
  11. Титце Л., Айхер Т. Препаративная органическая химия. М.: Мир, 1999. 704 с.
  12. Paterson R., et al. Salicylic Acid sans Aspirin in Animals and Man: Persistence in Fasting and Biosynthesis from Benzoic Acid // Journal of Agricultural and Food Chemistry. 2008. Vol. 56, № 24. P. 11648–11652.
  13. Брель А. К. и др. О-Аминоацил производные гидроксибензойных кислот и оценка их биологической активности //Известия ВолггТУ: научный журнал. – 2023. – №. 5 (276). – С. 48.