BURUN BO‘SHLIG‘IDAGI SEPTOPLASTIKA JARROHLIK AMALIYOTINING BURUN SHILLIQ QAVATIGA TA`SIRI NATIJALARI.
Xakimov I. S.
Annotatsiya
Burun bo‘shlig‘i va uning shilliq qavati organizmning nafas yo‘llarini himoya qilishda, havoni tozalash va namlantirishda muhim rol o‘ynaydi. Burun shilliq qavatidagi maxsus ko‘p qavatli kirpikchali (silindrik) epiteliy hujayralari va ularning ustidagi shilliq nafas olish vaqtida havodagi zarrachalarni ushlab qoladi, so‘ngra ularni tashqi tomonga siljitib chiqaradi. Shu tariqa mukosiliar klirens mexanizmi yuqori va quyi nafas yo‘llarini himoya qiladi: u nafas yo‘llarida hosil bo‘ladigan ortiqcha shilliqlar, begona chang va mikroorganizmlarni yo‘q qilib, o‘pka alveolalarini zararlanishdan saqlaydi . Mukosiliar klirens uzluksiz ravishda shilliqni halqumga transport qilish orqali nafas yo‘llarining tozalanishini ta’minlayd. Burun shilliq qavatining yana bir muhim xususiyati — so‘rish (rezorbsiya) funksiyasi bo‘lib, u nafas chiqarishda havoning namligi va issiqligining bir qismini qayta so‘rib, tana issiqligi va suyuqlik balansini saqlashga xizmat qiladi . Bundan tashqari, burun shilliq qavatidagi ajratish (sekretor) funksiyasi maxsus seromukoz bezlar va goblet hujayralar orqali shilliq (mukus) ishlab chiqarib, nafas olganda havoni namlaydi va tozalaydi. Ushbu uch funktsiya – mukosiliar klirens, shilliq ajratish va suyuqlikni so‘rish – burun shilliq qavatining normal fiziologik faoliyatini belgilaydi hamda nafas yo‘llari sog‘lomligini ta’minlaydi.
Adabiyotlar
- Aripov, A. A., Nasritdinov, Sh. M. (2018). Bolalarda burun to‘sig‘i qiyshayishini jarrohlik yo‘li bilan davolashning o‘ziga xos x ususiyatlari. Nazariy va klinik tibbiyot jurnali, (4), 22-25.
- Annunziato F., Romagnani C., Romagnani S. The 3 major types of innate and adaptive cell-mediated effector immunity. J Allergy Clin Immunol. 2015;135(3):626-635. Doi: 10.1016/j. Jaci.2014.11.001.
- Anselmo¬Lima W.T., Sakano E., Tamashiro E., Nunes A.A., Fernandes A.M., Pereira E.A., Ortiz É., Pinna F.de R., Romano F.R., Padua F.G., Ferreira de Mello J. Jr., Teles Junior J., Dolci J.E., Balsalobre Filho L.L., Kosugi E.M., Sampaio M.H., Nakanishi M., Santos M.C., Andrade N.A., Mion Ode G., Piltcher O.B., Fujita R.R., Roithmann R., Voegels R.L., Guimarães R.E., Meirelles R.C., Santos R.dep., Nakajima V., Valera F.C., Pignatari S.S. Rhinosinusitis: evidence and experience. A summary. Braz J Otorhinolaryngol. 2015;81(1):8¬ 18. Doi:10.1016/j.bjorl.2015.01.003
- Antimicrobial Resistance: Global Report on Surveillance/World Health Organization. 2014. Available at:
- Arbes S.J.Jr., Gergen P.J., Elliott L., Zeldin D.C. Prevalences of positive skin test responses to 10 common allergens in the US population: results from the third National Health and Nutrition Examination Survey. J Allergy Clin Immunol, 2015, 116: 377-383.
- Ardis CA, Hellings PW, Agache I. Global Atlas of Allergia Rhinitis and chronic Rhinosinusitis. Zurich: EAACI Pub., 2015. 422 p.
- Bachert C, Pawankar R, Zhang L, Bunnag C, Fokkens WJ, Hamilos DL, Jirapongsananuruk O, Kern R, Meltzer EO, Mullol J, Naclerio R, Pilan R, Rhee CS, Suzaki H, Voegels R, Blaiss M. ICON: chronic rhinosinusitis. World Allergy Organ J. 2014;7(1):25. Doi:10.1186/1939¬4551¬7-25
- Bousquet J. Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma (ARIA) 2008 update (in collaboration with the World Health Organization, GA(2)LEN and allergen). Allergy, 2018 Apr, 63(Suppl 86): 8-160.
- Chiu I.M. Bacteria activate sensory neurons that modulate pain and flammation / I.M. Chiu et al/.Nature. - 2013. - №501. P.52-57
- Clark A.K. Neuropathic pain and cytokines: current perspectivesm /A.K. Clark, E.A. Old, M. J. Malcangio //Pain Res. 2013. N 6. P. 803-814
- Claus Bachert, Ruby Pawankar, Luo Zhang, Chaweewan Bunnag, Wytske J Fokkens, Daniel L Hamilos, Orathai Jirapongsananuruk, Robert Kern, Eli O Meltzer, Joaquim Mullol, Robert Naclerio, Renata Pilan, Chae-Seo Rhee, Harumi Suzaki, Richard Voegels, Michael Blaiss. ICON: chronic rhinosinusitis,World Allergy Organization Journal,Volume 7,2014,25
- Clerico D.M. An experimental study jf pain upon stimulation of the nasal and sinus cavitiesm/ D.M. Clerico // American journal of Otolaryngology Head and Neck Medicine and Surgery / -2014/ - V/35 / Is.3. - P.300-304
- Danielsen K., Eskeland O., Fridrich¬Aas K., Orszagh V.C., Bachmann Harildstad G., Burum¬Auensen E. Bacterial biofilms in patients with chronic rhinosinusitis: a confocal scanning laser microscopy study. // Rhinology. – 2014 - 52(2) – P. 150¬155.
- Dawes J.M. Chemokines as peripheral pain mediators / J.M. Dawes, S.B. Mc Mahon // Neurosci. Lett. - 2013. - № 557. – P.1.-8
- Djuraev J. A. Et al. Results of Allergological and Immunological Research in Patients with Polipoid Rhinosinusitis //Asian Journal of Immunology. – 2020. – С. 34-40.
- Dong D., Yulin Z., Xiao W., Hongyan Z, Jia L., Yan X., Jia W. Correlation between bacterial biofilms and osteitis in patients with chronic rhinosinusitis. Laryngoscope. 2013;124(5):1071¬1077. Doi:10.1002/lary.24424
- Finkelman FD, Katona IM, Urban JF Jr, Holmes J, Ohara J, Tung AS, Sample JV, Paul WE. IL-4 is required to generate and sustain in vivo IgE responses. J Immunol. Oct 1;141(7):2335-41. PMID: 2459206
- Fokkens W.J., Lund V.J., Mullol J., Bachert C., Alobid I., Baroody F., Cohen N., Cervin A., Douglas R., Gevaert P., Georgalas C., Goossens H., Harvey R., Hellings P., Hopkins C., Jones N., Joos G., Kalogjera L., Kern B., Kowalski M., Price D., Riechelmann H., Schlosser R., Senior B., Thomas M., Toskala E., Voegels R., Wang de Y., Wormald P.J. Rhinology. – 2017 - 45(20) – P. 1-139.