TARIXIY POETIKA VA UNING ZAMONAVIY QIYMATI

Ibragimova A. G.


Annotatsiya

Tarixiy poetika adabiy shakllar, janrlar va badiiy tasvir vositalarining genezisi hamda evolyutsiyasini tadqiq etuvchi fan sifatida zamonaviy filologiyada alohida o‘ringa ega. Mazkur ishda badiiy ongning tarixiy taraqqiyoti, sinkretizmdan tortib individual mualliflik uslubigacha bo‘lgan murakkab jarayonlar nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosi sifatida A.Veselovskiy, M.Baxtin va S.Averinsev kabi yirik olimlarning konsepsiyalari olingan bo‘lib, unda adabiy turlarning shakllanish qonuniyatlari hamda ularning davr ijtimoiy-madaniy konteksti bilan aloqadorligi yoritiladi. Tarixiy poetikaning zamonaviy qiymati shundaki, u bugungi kun adabiyotidagi postmodernistik o‘yinlar, janrlararo diffuziya va transformatsiya jarayonlarini tushunish uchun metodologik poydevor bo‘lib xizmat qiladi. Ishda adabiy an’ana va novatorlik dialektikasi tahlil qilinib, badiiy shakllarning "tarixiy xotira"si tushunchasiga ilmiy izoh beriladi. Bu esa o‘z navbatida, milliy adabiyot taraqqiyotini jahon adabiy jarayoni bilan uzviy bog‘liqlikda o‘rganish imkonini yaratadi.


Adabiyotlar

  1. Veselovskiy, A. N. (2011). Istoricheskaya poetika (Tarixiy poetika). Moskva: Vysshaya shkola. (Fundamental asar, sohaning asosiy metodologik manbasi).
  2. Baxtin, M. M. (1975). Voprosy literatury i estetiki (Adabiyot va estetika masalalari). Moskva: Xudojestvennaya literatura. (Janr xotirasi va xronotop nazariyalari bo‘yicha asosiy manba).
  3. Averinsev, S. S. (1981). Poetika drevnegrecheskoy literatury (Antik yunon adabiyoti poetikasi). Moskva: Nauka. (Badiiy ong evolyutsiyasini tahlil qiluvchi ilmiy asar).
  4. Jirmunskiy, V. M. (1979). Sravnitelnoye literaturovedeniye (Qiyosiy adabiyotshunoslik). Leningrad: Nauka. (Tipologik o‘xshashliklar va qiyosiy tahlil metodikasi).
  5. Meletinskiy, E. M. (1976). Poetika mifa (Mif poetikasi). Moskva: Nauka. (Arxetiplar va mifologik asoslarning zamonaviy adabiyotdagi o‘rni).
  6. Lixachev, D. S. (1979). Razvitiye russkoy literatury X–XVII vekov: Epoxi i stili (Rus adabiyotining rivojlanishi: davrlar va uslublar). Leningrad: Nauka.
  7. Genette, G. (1982). Palimpsestes: La littérature au second degré (Palimpsestlar: Ikkinchi darajali adabiyot). Paris: Seuil. (Intertekstuallik va poetik shakllar transformatsiyasi bo‘yicha).
  8. Sultonov, I. (2005). Adabiyot nazariyasi. Toshkent: O‘qituvchi. (Milliy adabiyotshunoslikdagi tarixiy poetika masalalari).
  9. Frye, N. (1957). Anatomy of Criticism (Tanqid anatomiyasi). Princeton: Princeton University Press. (Arxetipal tanqid va janrlar tizimi).
  10. Curtius, E. R. (1953). European Literature and the Latin Middle Ages (Yevropa adabiyoti va lotin o‘rta asrlari). New York: Pantheon Books.