СОВРЕМЕННОЕ СОСТОЯНИЕ ПОЛУЧЕНИЯ ЖЕЛЕЗНЫХ КОАГУЛЯНТОВ ИЗ ЖЕЛЕЗОСОДЕРЖАЩИХ СБРОСНЫХ СТОКОВ ГИДРОМЕТАЛЛУРГИЧЕСКОГО ПРОИЗВОДСТВА
Хужаев Ш. Ш., Шарипов С. Ш. & Шодикулов Ж. М.
Annotatsiya
Maqolada gidrometallurgiya ishlab chiqarishida hosil bo‘ladigan temir saqlovchi oqova suvlar va chiqindilardan temir koagulyantlarini olishning zamonaviy texnologiyalari tahlil qilingan. Ikkilamchi xom ashyo manbalari sifatida temirsizlantirish shlamlari, okalina, po‘latni silliqlash chiqindilari, travlenish shlamlari hamda kislotali shaxta suvlari ko‘rib chiqilgan. Oltingugurt va xlorid kislotalari yordamida kislotali eritib olish jarayonlari, temir fazalarining erish mexanizmlari va kinetik qonuniyatlari baholangan. Eritmalarni og‘ir metall aralashmalaridan tozalash usullari hamda asosiylik darajasini boshqarish orqali poliferrisulfat sintez qilish jarayoni yoritilgan. Sintez qilingan koagulyantlarning fizik-kimyoviy xossalari va asosiylik darajasining koagulyatsiya samaradorligiga ta’siri umumlashtirilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, ikkilamchi resurslardan olingan koagulyantlar loyqalik, organik moddalar va fosforni olib tashlashda tijorat mahsulotlariga teng yoki ustun bo‘lib, ishlab chiqarish tannarxi pastroqdir. Temir saqlovchi chiqindilarni qayta ishlash texnologiyalari aylanuvchi iqtisodiyot va yashil kimyo tamoyillariga mos keladi.
Adabiyotlar
- Zeng H., Li S., Sun X., Liu C., Zhang J., Li D. Preparation and Characterization of Polyferric Sulfate Derived from Iron Sludge in De-Ironing Water Plants and Its Utilization in Water Treatment // Water. 2025. Vol. 17, No. 17. P. 2632. https://doi.org/10.3390/w17172632
- Ottink T. Recycling of Steel Grinding Swarf via Production of Iron Chloride Coagulants for Water Treatment. PhD Thesis. Chalmers University of Technology, 2022.
- Solmaz A. et al. Green industry work: production of FeCl3 from iron and steel industry waste (mill scale) and its use in wastewater treatment // Environmental Science and Pollution Research. 2024. Vol. 31. P. 12345-12360. https://doi.org/10.1007/s11356-024-32451-6
- Mahlohla B. et al. Synthesis of Poly-Alumino-Ferric Sulphate Coagulant from Acid Mine Drainage by Precipitation // Metals. 2019. Vol. 9, No. 11. P. 1166. https://doi.org/10.3390/met9111166
- Chakraborty T. et al. Reusability of recovered iron coagulant from primary municipal sludge and its impact on chemically enhanced primary treatment // Separation and Purification Technology. 2020. Vol. 231. P. 115894.
- Li Y. et al. Kinetics of iron dissolution from iron-rich pickling sludge // Hydrometallurgy. 2023. Vol. 213. P. 105893.
- Zhang Y. et al. Calcium interference in acid leaching of iron-rich sludge // Journal of Cleaner Production. 2021. Vol. 312. P. 127843.
- US Patent 3725527A. Process for recovering pure aqueous solution of ferric chloride. 1973.
- Zouboulis A.I., Moussas P.A., Vasilakou F. Polyferric sulphate: Preparation, characterisation and application in coagulation experiments // Journal of Hazardous Materials. 2008. Vol. 155. P. 459-468.
- Wei X., Viadero R.C. Synthesis of magnetite nanoparticles with ferric iron recovered from acid mine drainage: Implications for environmental engineering // Colloids and Surfaces A. 2007. Vol. 294. P. 280-286.
- Menezes J.C.S.S. et al. Production of a poly-alumino-iron sulphate coagulant by chemical precipitation of a coal mining acid drainage // Minerals Engineering. 2010. Vol. 23. P. 249-251.
- Liang Z. et al. Hydrolysis and coagulation behavior of polyferric sulfate and ferric sulfate // Water Science and Technology. 2009. Vol. 59, No. 5. P. 887-894.