BIZNES JARAYONLARIDA BARQAROR RIVOJLANISH MAQSADLARINI AMALGA OSHIRISH TAJRIBASI
Musadjanova N. A.
Annotatsiya
Mazkur maqolada biznes jarayonlarida Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan ilgari surilgan "Barqaror rivojlanish maqsadlari (BRM)"ni amalga oshirish bo‘yicha nazariy asoslar va amaliy tajribalar keng yoritilgan. Barqaror rivojlanish konsepsiyasi bugungi kunda nafaqat davlatlar miqyosida, balki korxonalar, kichik biznes va tadbirkorlik sub’yektlari faoliyatida ham ustuvor yo‘nalishga aylangan. Chunki iqtisodiy samaradorlik, ijtimoiy mas’uliyat va ekologik xavfsizlikni bir butun holda ta’minlamasdan turib, uzoq muddatli barqaror o‘sishga erishish imkoni mavjud emas. Shu nuqtayi nazardan, maqolada biznes faoliyatida barqaror rivojlanish tamoyillarini joriy etishning o‘ziga xos jihatlari, mahalliy va xorijiy tajribalar, shuningdek, ularning korxonalar raqobatbardoshligini oshirishdagi ahamiyati tahlil etiladi. Tadqiqot davomida kompaniyalar tomonidan ekologik menejment tizimlari, yashil texnologiyalar, energiya tejamkorlik, ijtimoiy mas’uliyatli investitsiyalar, xodimlar salomatligi va mehnat sharoitlarini yaxshilashga qaratilgan tashabbuslarning qo‘llanish tajribasi o‘rganilgan. Shuningdek, korxonalarda ESG (Environmental, Social, Governance) standartlari bo‘yicha amaliyotlarning joriy etilishi, korporativ ijtimoiy mas’uliyat dasturlari va ularning jamiyatdagi ijobiy ta’siri tahlil qilingan. Natijalarda ko‘plab kompaniyalar barqaror rivojlanishga oid tashabbuslarni biznes strategiyalarining ajralmas qismi sifatida qabul qilayotganligi va bu jarayon ularga uzoq muddatda iqtisodiy barqarorlik hamda jamoatchilik ishonchini oshirish imkonini berishi ko‘rsatib o‘tiladi. Maqolada shuningdek, O‘zbekiston va boshqa rivojlanayotgan mamlakatlar misolida barqaror rivojlanish maqsadlarini amalga oshirishda duch kelinayotgan muammolar – moliyaviy resurslar yetishmasligi, zamonaviy texnologiyalarni joriy etishdagi qiyinchiliklar, institutsional imkoniyatlarning cheklanganligi va korporativ boshqaruvning takomillashmaganligi kabi omillar ham ko‘rsatib berilgan. Shu bilan birga, mavjud cheklovlarni yengib o‘tish uchun tavsiyalar berilgan: davlat va xususiy sektor o‘rtasida hamkorlikni kuchaytirish, biznesda ekologik innovatsiyalarni rag‘batlantirish, soliq imtiyozlari va moliyaviy qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarini kengaytirish, shuningdek, xalqaro tashkilotlar va donorlar bilan hamkorlikni faollashtirish zarurligi ta’kidlanadi. Xulosa sifatida, maqola biznes jarayonlarida barqaror rivojlanish maqsadlarini amalga oshirish nafaqat korxonaning iqtisodiy samaradorligini oshirish, balki ijtimoiy barqarorlik va ekologik muvozanatni ta’minlash uchun ham dolzarb yo‘nalish ekanligini asoslab beradi. Ushbu ilmiy ish tadqiqotchilar, amaliyotchi mutaxassislar va siyosat ishlab chiquvchilar uchun barqaror rivojlanishning korporativ amaliyotga tatbiq etilishi borasida nazariy bilimlar va amaliy tajribalarni taqdim etishi bilan ahamiyatlidir.
Adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Barqaror rivojlanish maqsadlarini amalga oshirish choratadbirlari to‘g‘risida”gi farmoni. (2018). Toshkent.
- O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarori. (2019). “2019–2030 yillarda barqaror rivojlanish maqsadlarini amalga oshirish strategiyasi to‘g‘risida”. Toshkent.
- Karimov, A. (2021). Barqaror rivojlanish maqsadlarining korporativ boshqaruvdagi ahamiyati. Iqtisod va innovatsiyalar jurnali, 3(2), 45–56.
- O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi. (2022). O‘zbekistonning barqaror rivojlanish ko‘rsatkichlari to‘plami. Toshkent: DSQ nashriyoti.
- Jahon banki. (2021). Barqaror rivojlanish va biznes muhitining transformatsiyasi. Vashington: Jahon banki nashri.
- BMT Taraqqiyot dasturi (UNDP). (2020). O‘zbekistonda barqaror rivojlanish maqsadlari bo‘yicha milliy hisobot. Toshkent: UNDP ofisi.
- Xudoyberdiyev, S. (2020). Biznes jarayonlarida ekologik menejment tizimining o‘rni. Barqaror taraqqiyot ilmiy jurnali, 2(1), 78–85.
- Rasulova, N. (2019). Korxonalar faoliyatida ijtimoiy mas’uliyat va barqarorlik tamoyillari. O‘zbekiston iqtisodiy sharhi, 1(4), 112–120.
- Jo‘rayev, M. (2021). Barqaror iqtisodiy rivojlanishda innovatsion texnologiyalarning o‘rni. Toshkent: Fan va texnologiya.
- Mustafoyev, D. (2020). Kichik biznesda barqaror rivojlanish strategiyalarini joriy etish. Biznes va boshqaruv, 5(3), 65–73.
- O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi. (2021). Barqaror rivojlanish bo‘yicha milliy dastur. Toshkent.
- Safarov, I. (2018). Korporativ ijtimoiy mas’uliyat: nazariya va amaliyot. Toshkent: Iqtisodiyot.
- Yusupov, B. (2022). Barqaror rivojlanishda yashil iqtisodiyotning o‘rni. Iqtisodiy tadqiqotlar jurnali, 7(2), 90–102.
- O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi. (2022). Yashil iqtisodiyot va barqaror biznesni rivojlantirish konsepsiyasi. Toshkent.
- Qodirova, Z. (2021). Biznes jarayonlarida barqaror rivojlanish tamoyillarini qo‘llash: xorijiy tajriba. Xalqaro iqtisod va biznes, 9(1), 33–44.