UGLEVODORODLARNI IZOMERLASH KATALIZATORLARI: KIMYOVIY XUSUSIYATLARI VA ZAMONAVIY TAHLIL
Anorboyeva N. A. & Qobilov N. S.
Annotatsiya
Ushbu maqolada uglevodorodlarni izomerlash katalizatorlarining kimyoviy xususiyatlari va zamonaviy tahlil usullari o‘rganilgan. Bifunksional katalizatorlar metall markazlari va seolit kislota markazlarining sinergiyasiga asoslanib, izomer selektivligini oshirish va yon mahsulotlar hosil bo‘lishini kamaytirish imkonini beradi. NH₃-TPD, Py-FTIR, XRD, TEM/SEM kabi zamonaviy fizik-kimyoviy metodlar katalizator faoliyatini molekulyar darajada aniqlashda qo‘llaniladi. Natijalar ko‘rsatadiki, katalizator samaradorligi kislotalik darajasi, metall dispersiyasi, seolit kanal geometriyasi va bifunksional sinergiyaga bog‘liq. Ushbu yondashuv yuqori oktanli benzin va ekologik xavfsiz yoqilg‘i ishlab chiqarish uchun xizmat qiladi.
Adabiyotlar
- Corma, A., Martínez, A., & Martínez-Soria, V. (2016). Hydroisomerization of long-chain n-alkanes on bifunctional seolite catalysts. Applied Catalysis A: General, 504, 88–95.
- Liu, Y., Chen, X., Zhang, H., & Li, C. (2023). Hydroisomerization catalysts for high-quality diesel fuel production: Recent advances and perspectives. Catalysts, 13(10), 1363.
- Guisnet, M., & Gilson, J. P. (2018). Seolites for cleaner technologies: Isomerization and hydroisomerization processes. Microporous and Mesoporous Materials, 254, 3–18.
- Wang, T., Li, Z., Zhao, H., et al. (2024). Shape-selective hydroisomerization of n-alkanes over one-dimensional seolite-supported Pt catalysts. Microporous and Mesoporous Materials, 362, 112421.
- Sun, K., Ma, Z., & Iglesia, E. (2024). Enhanced isoparaffin selectivity during CO₂ hydrogenation over Pt/WO₃–ZrO₂ catalysts. ACS Catalysis, 14(5), 3124–3136.
- Tong, Y., & Ke, M. (2024). Study on the acidic modification of mesoporous HZSM-5 seolite and its catalytic cracking performance. Catalysts, 14(10), 713. https://doi.org/10.3390/catal14100713
- Martínez, C., & Corma, A. (2017). Inorganic molecular sieves: Preparation, modification and industrial application in catalytic isomerization. Coordination Chemistry Reviews, 345, 21–43.
- Serrano, D. P., Escola, J. M., & Pizarro, P. (2019). Hydroisomerization of hydrocarbons over bifunctional catalysts: Mechanistic insights and catalyst design. Fuel Processing Technology, 192, 1–15.
- Li, H., Liu, C., Wang, Y., Zheng, J., Fan, B., & Li, R. (2018). Synthesis, characterization and n-hexane hydroisomerization performances of Pt supported on alkali treated ZSM-22 and ZSM-48. RSC Advances, 8, 28909–28917. https://doi.org/10.1039/C8RA04858D
- Zhang, X., Wang, Y., Liu, S., & Chen, L. (2024). Catalytic performance and mechanism study of the isomerization of 2,5-dichlorotoluene to 2,4-dichlorotoluene. RSC Advances, 14, Article d4ra00223g. https://doi.org/10.1039/D4RA00223G
- Рахматов, Х. Б., & Тогаев, А. И. У. (2023). Исследование кинетики реакции высокомолекулярных углеводородов с синтез-газом. Universum: технические науки, (12-6 (117)), 32-36.
- Togayev, A. (2025). PRODUCTION OF HIGH-ACTIVITY CATALYSTS FOR OBTAINING LIQUID HYDROCARBONS FROM NATURAL GAS. Austrian Journal of Technical & Natural Sciences.
- Kobilov, N., Togaev, A., & Nasullaev, K. CATALYST PRODUCTION TECHNOLOGY FOR METHANE OXYCONDENSATION REACTION. Austrian Journal of Technical and Natural Sciences, 117.
- Qobilov, N. S., & Ergashev, S. J. (2026). YOG ‘-MOY SANOATI CHIQINDILARINING FIZIK-KIMYOVIY XUSUSIYATLARI VA ULAR ASOSIDA SIRT FAOL MODDALAR ISHLAB CHIQISH. Sanoatda raqamli texnologiyalar, 4(1).
- Qobilov, N. S., & Ergashev, S. J. (2026). MOYLOVCHI MATERIALLAR UCHUN SIRT FAOL MAODDALAR TARKIBI VA TEXNOLOGIYASI. Sanoatda raqamli texnologiyalar, 4(1).
- Rakhmatov, K., Rakhmatov, D., Makhamov, B., Togayev, A., & Omonqulov, S. (2025, July). Development of a method for the synthesis of highly dispersed Naa aluminosilicate. In AIP Conference Proceedings (Vol. 3304, No. 1, p. 040087). AIP Publishing LLC.
- Ikrom o‘g, T. A. A., & Baxtiyor o‘g‘li, Y. J. (2022). “Yer osti gidravlika” fanidan amaliy mashg‘ulotlarni hisob dasturi.
- Rahmatov, X. B., Tog‘ayev, A. I., & Kamolov, L. S. FISHER-TROPSH JARAYONI ASOSIDA BENZIN QATORI SUYUQ UGLEVODORODLAR SINTEZINING ILMIY ASOSLARINI ISHLAB CHIQISH. ҚарДУ ХАБ, 95.
- Рахматов, Х. Б., Тогаев, А. И., & Камолов, Л. С. ТЕХНОЛОГИЯ ПОЛУЧЕНИЯ ДИМЕТИЛОВОГО ЭФИРА И КОНВЕРСИЯ МЕТАНА В НИЗШИЕ ОЛЕФИНЫ–ЭТИЛЕН, ПРОПИЛЕН И БУТИЛЕН. ҚарДУ ХАБ, 53.
- Рахматов, Х. Б., Тагаев, А. И., & Камолов, Л. С. ПОЛУЧЕНИЕ СИНТЕТИЧЕСКОГО БЕНЗИНА ИЗ ПРИРОДНОГО ГАЗА. ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ОЛИЙ ТАЪЛИМ, ФАН ВА ИННОВАЦИЯЛАР ВАЗИРЛИГИ ҚАРШИ ДАВЛАТ УНИВЕРСИТЕТИ ТАҲРИРИЯТ ҲАЙЪАТИ: Бош муҳаррир, 72.