JAHONDA QUYOSH ISSIQXONALARIDAN FOYDALANISHNING ZAMONAVIY HOLATI VA KONSTRUKSIYALARI TAHLILI

Komilova N. A.


Annotatsiya

Mazkur maqolada jahon miqyosida quyosh issiqxonalaridan foydalanishning zamonaviy holati, ularning konstruktiv yechimlari hamda energiya samaradorligini oshirish yo‘llari keng tahlil qilinadi. Maqolada qayta tiklanadigan energiya manbalaridan – quyosh fotoelektrik-issiqlik (PV/T) kollektorlar, suv kollektorlar, biogaz qurilmalari va issiqlik rekuperatsiya tizimlaridan – kompleks foydalanish asosida yuqori energiya samarador quyosh issiqxonasini yaratish masalalari o‘rganilgan. Dunyoning yetakchi davlatlarida – Xitoy, Niderlandiya, Turkiya, Ispaniya, Germaniya va Isroilda – qo‘llaniladigan zamonaviy issiqxona texnologiyalari taqqoslama tahlil qilingan. Tadqiqot davomida quyosh kollektorlarining issiqlik samaradorligi, issiqlik akkumulyatsiya tizimlari, biogaz qurilmasining energiya balansi va issiqlik rekuperatsiyasining energiya tejash imkoniyatlari batafsil ko‘rib chiqilgan. Bundan tashqari, kombinatsiyalashgan tizimning energetik, eksergetik, ekologik va iqtisodiy samaradorligi baholangan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, mazkur yondashuv issiqxona energiya sarfini 35–45% gacha kamaytirish va CO₂ emissiyasini sezilarli darajada qisqartirish imkonini beradi.


Adabiyotlar

  1. Duffie J.A., Beckman W.A. Solar Engineering of Thermal Processes. 4th ed. – Wiley, 2013. – 910 p.
  2. Kalogirou S. Solar Energy Engineering: Processes and Systems. 2nd ed. – Academic Press, 2014. – 840 p.
  3. Tiwari G.N., Suthar S. Greenhouse Technology for Controlled Environment. – Alpha Science International, 2016. – 302 p.
  4. Norton B. Harnessing Solar Heat. – Springer, 2014. – 220 p.
  5. Zhang Y., Wang J., Li H. Performance Analysis of Chinese Solar Greenhouses. // Renewable Energy. – 2022. – Vol. 185. – P. 1120–1135.
  6. Zondag H.A., De Vries D.W., Van Helden W.G.J. The yield of different combined PV-thermal collector designs. // Solar Energy. – 2020. – Vol. 74(3). – P. 253–269.
  7. Ozkan B., Kusvuran A., Ozkan C.F. Comparative analysis of energy use efficiency in greenhouse vegetable production systems. // Energy. – 2020. – Vol. 44(1). – P. 151–156.
  8. FAO. Greenhouse crop production guide. Energy efficiency in protected agriculture. – Rome: FAO, 2022. – 145 p.
  9. IEA. Renewables 2023: Analysis and Forecast to 2030. – Paris: International Energy Agency, 2023. – 170 p.
  10. Zaxidov R.A., Avezov R.R. Gелиотехника v Uzbekistane: sostoyanie i perspektivы. – Toshkent: Fan, 2019. – 248 b. (o‘zb.)
  11. Avezov R.R., Yakubov Y.N., Mirzayev Sh.M. O‘zbekistonda quyosh energiyasidan foydalanish istiqbollari. // O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi. – 2021. – №4. – B. 34–41.
  12. Avezova N.R., Uzoqov G‘.N., Iskandarov Z.S. Biogaz-quyosh kombinatsiyalashgan issiqxona tizimining energetik tahlili. // Energetika muammolari. – 2022. – №2. – B. 18–25.
  13. Mirzayev Sh.M., Xayriddinov B.E. Buxoro viloyatida quyosh issiqxonalarini joriy etish tajribasi. // Agrar fan. – 2020. – №3. – B. 55–62.
  14. Wageningen University & Research. Greenhouse horticulture: Challenges and innovations. – Wageningen, 2023. – URL: https://www.wur.nl/greenhouses
  15. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 1-martdagi «Yashil iqtisodiyot» siyosatini amalga oshirish bo‘yicha PQ-69-son Qarori. – Toshkent, 2022.
  16. IRENA. Renewable Energy Statistics 2023. – Abu Dhabi: International Renewable Energy Agency, 2023. – 394 p.
  17. Sethi V.P., Sharma S.K. Survey and evaluation of heating technologies for worldwide agricultural greenhouse applications. // Solar Energy. – 2018. – Vol. 82(9). – P. 832–859.
  18. Cuce E., Harjunowibowo D., Cuce P.M. Renewable and sustainable energy saving strategies for greenhouse systems: A comprehensive review. // Renewable and Sustainable Energy Reviews. – 2016. – Vol. 64. – P. 34–59.