MA’LUMOTLARNI HESHLASH: NAZARIYA, ALGORITMLAR VA AMALIY QO‘LLANILISHI
Mamajonov Q. M.
Annotatsiya
Ushbu maqolada ma’lumotlarni heshlash texnologiyasi, uning nazariy asoslari, zamonaviy algoritmlari va amaliy qo‘llanilishi keng yoritilgan. Kriptografik hesh-funksiyalar axborot xavfsizligini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi: parollarni saqlash, raqamli imzolar, ma’lumotlar yaxlitligini tekshirish va blokchain texnologiyalarida keng qo‘llaniladi. Maqolada MD5, SHA-1, SHA-2, SHA-3 va BLAKE2 algoritmlarining xususiyatlari, afzalliklari hamda zaifliklari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari zamonaviy axborot tizimlarida xavfsiz hesh algoritmlarini tanlash va qo‘llash bo‘yicha amaliy tavsiyalar beradi.
Adabiyotlar
- Rivest, R. (1992). The MD5 Message-Digest Algorithm. RFC 1321. Internet Engineering Task Force (IETF).
- Wang, X., & Yu, H. (2004). How to Break MD5 and Other Hash Functions. Advances in Cryptology — EUROCRYPT 2005, LNCS 3494, 19–35.
- Wang, X., Yin, Y. L., & Yu, H. (2005). Finding Collisions in the Full SHA-1. CRYPTO 2005, LNCS 3621, 17–36.
- NIST. (2015). SHA-3 Standard: Permutation-Based Hash and Extendable-Output Functions. Federal Information Processing Standards Publication 202.
- Aumasson, J.-P., Neves, S., Wilcox-O‘Hearn, Z., & Winnerlein, C. (2013). BLAKE2: Simpler, Smaller, Fast as MD5. Applied Cryptography and Network Security (ACNS), 119–135.
- Stevens, M., Bursztein, E., Karpman, P., Albertini, A., & Markov, Y. (2017). The First Collision for Full SHA-1 (SHAttered). CRYPTO 2017.
- Khovratovich, D., & Aumasson, J.-P. (2016). Hash Functions in Blockchain Technology. Cryptography Research Report. IACR.
- Zilberman, P., et al. (2019). Performance Evaluation of Cryptographic Hash Functions for Practical Applications. Journal of Information Security, 10(3), 89–104.
- Preneel, B. (2010). The First 30 Years of Cryptographic Hash Functions and the NIST SHA-3 Competition. Topics in Cryptology — CT-RSA 2010, LNCS 5985, 1–14.
- Bertoni, G., Daemen, J., Peeters, M., & Van Assche, G. (2011). The Keccak Reference, Version 3.0. NIST SHA-3 Competition Submission.
- Donevski, I., et al. (2020). Post-Quantum Cryptography and Hash Function Security. IEEE Transactions on Information Forensics and Security, 15, 3401–3415.
- Menezes, A. J., van Oorschot, P. C., & Vanstone, S. A. (1996). Handbook of Applied Cryptography. CRC Press. ISBN: 0-8493-8523-7.