O‘ZBEKISTONDA YER OSTI SUVLARI MONITORINGIDA GEOAXBOROT TEXNOLOGIYALARINI QO‘LLASH HOLATI

Xabibullayev I. X. & Telyayev I. Q.


Annotatsiya

O‘zbekistonda yer osti suvlari monitoringida geoaxborot texnologiyalari (GAT)ning qo‘llanish holatini tizimli tahlil qilish muxim ahamiyat kasb etmoqda. So‘nggi yillarda iqlim o‘zgarishi va suv resurslari tanqisligi sharoitida yer osti suvlaridan oqilona foydalanish va ularning holatini kuzatish masalasi dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Tadqiqot doirasida O‘zbekistonda amalga oshirilgan xalqaro loyihalar, jumladan Finlandiya bilan hamkorlikdagi raqamli gidrogeologik modellashtirish, CAHYSPA sun'iy yo‘ldosh monitoringi tashabbusi hamda mahalliy ilmiy tadqiqotlarda GATdan foydalanish amaliyoti o‘rganildi. Shuningdek, Buvayda va Xo‘jayli tumanlari misolida yer osti suvlari sathi va minerallashuvini GAT asosida baholash bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlar tahlil qilindi. Maqolada mavjud holat, erishilgan yutuqlar, tizimli muammolar va kelgusidagi rivojlanish istiqbollari yoritilgan.


Adabiyotlar

  1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2023–2025-yillarda ichimlik va maishiy-ichimlik suvi tizimlarini rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” PQ–3307-sonli qarori, 2023-yil 16-avgust.
  2. https://lex.uz/uz/docs/-6648585?ONDATE=01.01.2025
  3. The Central Asian Scientific Research Institute of Hydrometeorology (NIGMI, Uzbekistan). (2025). The Central Asian Scientific Research Institute of Hydrometeorology (NIGMI, Uzbekistan) Implements Project on the Assessment of Water Resources in Central Asia Using Satellite Imagery. *Central Asia Climate Portal*. https://centralasiaclimateportal.org/2025/07/24/
  4. Doğruöz, F., & Kirtiş, T. (2025). Basic architecture of an article. *TOTBİD Dergisi*, 24(5), 451-455. DOI: 10.5578/totbid.derleme.dergisi.2025.65 https://totbidderlemedergisi.org/content.php?id=159
  5. Uzbekistan and Finland: Digital Groundwater Modeling as a Contribution to Climate Resilience in Central Asia. (2025). *uzunesco.org*. https://uzbekistan.org.ua/en/news/7796-uzbekistan-and-finland-digital-groundwater-modeling-as-a-contribution-to-climate-resilience-in-central-asia-2.html
  6. Хабибуллаев И., Ахроров Ф., Теляев И. Ахборот-коммуникация технологиялари асосида корхона фаолиятини ташкил этишни лойиҳалаштиришни такомиллаштириш вазифалари. “Scienific foundations of raising the use of information technologies to a new level and modern problems of automation” III-international scientific conference. Novomber 26, 2024. 875-879pp.
  7. https://mjstjournal.com/index.php/mjst/article/view/4073
  8. Xabibullayev I., Telyaev I. Raqamlashtirish sharoitida yer osti suvlari monitoring tizimini loyihalashtirishni takomillashtirish asoslari. Development or science ilmiy jurnali. 2025/7 VOLIME-3. https://science-research.org.uz/index.php/ITSE/article/view/1036
  9. Хабибуллаев И.Х., Мардиев Ў.Б. Ер ости сувлари мониторинг тизимини ахборот-коммуникация технологиялари асосида такомиллаштириш. “Scienific foundations of raising the use of information technologies to a new level and modern problems of automation” III-international scientific conference. Novomber 26, 179-186pp. (2024),
  10. https://doi.org/10.5281/zenodo.14192561.
  11. Samiyev L., Akramov, J., Eshboyev, N., Xodjimuxamedova S., & Makhmudov, B. (2024). Assessment of groundwater levels and mineralization in irrigated areas https://www.researchgate.net/publication/386020282_Assessment_of_groundwater_levels_and_mineralization_in_irrigated_areas_using_geographic_information_systems_a_case_study_of_Buvayda_district
  12. Хабибуллаев И.Х., Джуманов Ж.Х., Хушвактов С.Х., Анорбоев Э.А., Мардиев Ў.Б., Теляев И.Қ. Ер ости сувлари мониторинг тизимларини лойиҳалаштиришни геоахборот технологиялари асосида такомиллаштириш йўналишлари Geology and mineral resources June 81-82 pp. (2025) https://www.bio-conferences.org/articles/bioconf/abs/2024/60/bioconf_AgriculturalScience2024_02015/bioconf_AgriculturalScience2024_02015.html