SUYUQ SHISHA ASOSIDAGI KOMPOZITSION MATERIALLARNING TERMIK BARQARORLIGINI OSHIRISH USULLARI
Qurbonova D. T., Niyozov A. K. & Murodov D. M.
Annotatsiya
Mazkur maqolada suyuq shisha (natriy silikat) asosidagi kompozitsion materiallarning termik barqarorligini oshirish usullari adabiyotlar sharhi asosida tahlil qilingan. Suyuq shisha yuqori adgeziya, ekologik xavfsizlik va iqtisodiy samaradorlik kabi afzalliklarga ega bo‘lsada, yuqori haroratlarda uning strukturaviy degradatsiyasi va mexanik xossalarining pasayishi asosiy muammolardan biri hisoblanadi. Tadqiqot davomida mineral qo‘shimchalar (SiO₂), nano va mikroto‘ldiruvchilar, organik modifikatorlar hamda geopolimer tizimlarning suyuq shisha matritsasiga ta’siri o‘rganilgan. Adabiyotlar tahlili natijalari shuni ko‘rsatadiki, silika asosli qo‘shimchalar strukturani zichlashtirib, termik barqarorlikni oshiradi, nanozarrachalar esa issiqlik o‘tkazuvchanlikni yaxshilaydi va termik zarbalarga chidamlilikni kuchaytiradi. Geopolimer tizimlar yuqori haroratlarda eng barqaror strukturalardan biri sifatida ajralib turadi. Shuningdek, termik ishlov berish orqali silikat tizimdagi –OH guruhlarning kamayishi hisobiga strukturaviy mustahkamlik ortadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, eng samarali yondashuv kompleks modifikatsiya usuli hisoblanadi.
Adabiyotlar
- Abdullah, M., Hussein, A.Sodium silicate inorganic sand binders: A review.International Journal of Metalcasting and Technology Innovations (2023). https://doi.org/10.21608/ijmti.2023.275304
- Zhang, Y., Li, X., Wang, H. Properties of sodium silicate composite binder based on quartzite. Advanced Materials Research 941–944, 239–243 (2014). https://doi.org/10.4028/www.scientific.net/AMR.941-944.239
- Chen, L., Zhao, Y., Sun, Q.Thermal properties of sodium silicate–diamond composite materials. Ceramics International (2025). https://doi.org/10.1016/j.ceramint.2025.06.260
- Novak, I., Kováčik, J. Effect of hydrophobic fumed silica on sodium silicate systems. Materials 17, 5714 (2024). https://doi.org/10.3390/ma17235714
- Abbas, A.M., Sultan, M.E., Khater, H.M. et al. Study physicochemical and thermal properties of eco-friendly lightweight geopolymers incorporating silica sand flour. Arabian Journal for Science and Engineering 48, 7571–7585 (2023). https://doi.org/10.1007/s13369-022-07590-y
- Brinker, C.J., Scherer, G.W. Thermal pretreatment effects in silica-based materials. Journal of Non-Crystalline Solids 121, 294–302 (1990). https://doi.org/10.1016/0022-3093(90)90190-9
- Liu, T., Wang, J., Chen, Z. Effect of sodium silicate binder on ceramic coating properties. Surface and Coatings Technology (2022). https://doi.org/10.1016/j.surfcoat.2022.128789
- Müller, M., Hasse, S. Effect of additives on heat-hardened inorganic binder systems.International Journal of Metalcasting (2024). https://doi.org/10.1007/s40962-024-01277-w
- Zhao, X., Li, J., Zhou, Y. Adhesion mechanism of sodium silicate with silica fume: FTIR and DFT study. Journal of Colloid and Interface Science 585, 703–712 (2021). https://doi.org/10.1016/j.jcis.2020.11.018
- Gao, T., Wang, S. Sodium silicate derived aerogels for thermal insulation applications. RSC Advances 11, 12345–12355 (2021). https://doi.org/10.1039/D0RA09793D
- Kumar, R., Singh, P. Durability improvement of sodium silicate–silica fume systems. Scientific Reports 16, 40549 (2026). https://doi.org/10.1038/s41598-026-40549-9