SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA ENERGIYA QURILMALARINI LOYIHALASHTIRISH VA PROTOTIPLASHTIRISH TAHLILI
Panoyev A. T., Talabov M. D. & Jo‘raqulova M. O.
Annotatsiya
Ushbu maqolada energetik qurilmalarni loyihalash, prototiplash va sanoatlashtirish jarayonlarida sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarini qo‘llashning nazariy va amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Mashinaviy o‘rganish, chuqur neyron tarmoqlar, optimallashtirish algoritmlari hamda raqamli egizak (digital twin) texnologiyalarining energiya samaradorligi, ishonchlilik va xarajatlarni kamaytirishga ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari SI asosidagi yondashuvlar optimal parametrlarni tanlash, nosozliklarni erta aniqlash va jarayonlarni real vaqt rejimida optimallashtirish imkonini berishini ko‘rsatadi. Ma’lumotlarni yig‘ish, qayta ishlash va tahlil qilish bosqichlarida katta hajmdagi (Big Data) axborotlardan foydalanish orqali prognozlash aniqligini oshirish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Olingan natijalarga ko‘ra, sun’iy intellekt asosida ishlab chiqilgan energetik qurilmalar an’anaviy yondashuvlarga nisbatan umumiy tizim samaradorligini 10–20% ga oshirishi mumkin bo‘lib, bu ularning yirik sanoat miqyosida qo‘llanish salohiyati yuqori ekanligini tasdiqlaydi.
Adabiyotlar
- Russell, S., Norvig, P. Artificial Intelligence: A Modern Approach. Pearson, 2021.
- Goodfellow, I., Bengio, Y., Courville, A. Deep Learning. MIT Press, 2019.
- Zhang, Y., Wang, J. Artificial intelligence in energy systems: A review. Energy, 2022.
- Tao, F., Zhang, H., Liu, A., Nee, A. Digital twin in industry: State-of-the-art. IEEE Transactions on Industrial Informatics, 2019.
- Lund, H. va boshq. Smart energy systems and AI-based optimization. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 2021.
- ISO 55000: Asset Management — Overview, Principles and Terminology.
- IEEE Std 3007.2-2010. Reliability Analysis of Power Systems.
- Karimov A., Xudoyberdiyev B. Energetik tizimlarda sun’iy intellektdan foydalanish. Toshkent, 2023