SIMMETRIYA ASOSIDA MILLIY BEZAKLARNI AVTOMATIK RAVISHDA YARATISH USULLARINI ISHLAB CHIQISH VA TAKOMILLASHTIRISH

Beknazarova S. S. & Muhiddinov Z. G.


Annotatsiya

Ushbu maqolada simmetriya nazariyasiga asoslangan holda milliy bezaklarni avtomatik ravishda yaratish usullarini ishlab chiqish va takomillashtirish masalalari tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi milliy ornamentlarning geometrik tuzilishini matematik va algoritmik yondashuvlar yordamida modellashtirish hamda ularni kompyuter grafikasi vositalari orqali avtomatik generatsiya qilish imkoniyatlarini aniqlashdan iborat. Ish jarayonida friz va rozetka simmetriya guruhlari, motiv grammatikasi hamda parametrik transformatsiyalar asosida ornament yaratish modeli ishlab chiqildi. Taklif etilgan algoritm yordamida milliy bezak elementlarini tekislikda takrorlash, ularning kompozitsion barqarorligini ta’minlash va turli naqsh variantlarini hosil qilish imkoniyati yaratildi. Tadqiqot natijalari algoritmik yondashuv milliy bezaklarni raqamli muhitda yaratish jarayonini sezilarli darajada soddalashtirishini va dizayn jarayonining samaradorligini oshirishini ko‘rsatdi. Ushbu yondashuv kompyuter grafikasi, raqamli dizayn hamda madaniy meros elementlarini zamonaviy texnologiyalar asosida modellashtirish sohalarida qo‘llanilishi mumkin.


Adabiyotlar

  1. Bulatov S. O‘zbek xalq amaliy bezak san’ati. Toshkent: Fan, 1991.
  2. Ahmedov M. O‘zbek me’moriy bezaklari. Toshkent, 2008.
  3. Grünbaum B., Shephard G. Tilings and Patterns. New York: W.H. Freeman, 1987.
  4. Stiny G. Shape: Talking about Seeing and Doing. MIT Press, 2006.
  5. Ebert D., Musgrave F., Peachey D. Texturing and Modeling: A Procedural Approach. Morgan Kaufmann, 2003.
  6. Kaplan C. Computer Graphics and Geometric Ornament. Springer, 2009.
  7. Ostromoukhov V. Mathematical Tools for Ornament Design. Computer Graphics Journal, 2002.
  8. Smith J. Algorithmic Pattern Generation in Digital Design. ACM Graphics, 2015.
  9. Li X. Procedural Ornament Generation Using Symmetry Groups. Computer Graphics Forum, 2018.
  10. Brown K. Digital Modeling of Traditional Ornamentation. Design Studies Journal, 2020.