KICHIK BIZNES SUBYEKTLARIDA BIZNES JARAYONLARINI SAMARADORLIGINI BAHOLASHNING KO'P OMILLI MEXANIZMI
Nutfulloev T. G.
Annotatsiya
Ushbu maqolada kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlarida biznes jarayonlarining samaradorligini baholash uchun ko'p omilli mexanizm taklif etilgan. Taklif etilgan model 7 ta asosiy samaradorlik ko'rsatkichiga asoslanib, Yagona Kompleks Ko'rsatkich (YKK) orqali korxonaning umumiy holatini tezkor va aniq baholash imkonini beradi. Mexanizm "AAR CLEAN" MChJ korxonasida 2021–2024-yillar davomida joriy etilgan va sezilarli ijobiy natijalar qayd etilgan: YKK 21,28 dan 28,51 ga oshgan, daromad 24,5 foizga, sof foyda esa 24,2 foizga ko'paygan. PCA usuli yordamida ko'rsatkichlar vaznlari statistik asosda aniqlangan. Mexanizm kichik biznes subyektlari uchun universal va amaliy boshqaruv vositasi sifatida tavsiya etiladi.
Adabiyotlar
- Burxonov, A.U., Qodirov, A.M., Usmonov, B., & Nizomiddinov, J.Z. (2024). Sanoat korxonalarining iqtisodiy barqarorligini baholash metodologiyasi. Eshov, M.P., Abduraxmanova, G.K. (Tahr.) UFRS (jild. 33B). Emerald Publishing Limited, 55–65. https://doi.org/10.1108/S1877-63612024000033B008
- Davenport, T.H. (1993). Process innovation: Reengineering work through information technology. Harvard Business School Press, Boston. Drucker, P.F. (2007). The practice of management. Routledge, Oxford.
- Hammer, M. (2015). What is business process management? In J. vom Brocke & M. Rosemann (Eds.), Handbook on Business Process Management (Vol. 1, pp. 3–16). Springer, Berlin.
- Hammer, M., & Champy, J. (1993). Reengineering the corporation: A manifesto for business revolution. HarperBusiness, New York.
- Hudson, M., Smart, A., & Bourne, M. (2001). Theory and practice in SME performance measurement systems. International Journal of Operations & Production Management, 21(8), 1096–1115.
- Jolliffe, I.T., & Cadima, J. (2016). Principal component analysis: A review and recent developments. Philosophical Transactions of the Royal Society A, 374(2065), 20150202.
- Kaplan, R.S., & Norton, D.P. (1996). The balanced scorecard: Translating strategy into action. Harvard Business School Press, Boston. Nutfulloev, T.G'. (2023). Biznes jarayonlarini tashkil etish va modellarning ham tahlili. Amerika fanlararo tadqiqot va rivojlanish jurnali, 22, 33–38. https://ajird.journalspark.org/index.php/ajird/article/view/822
- Nutfulloev, T.G'. (2024). Kichik biznes va tadbirkorlik sub'ektlarida biznes jarayonlarini to'g'ri baholash va tashkil etishning uslubiy va raqamli asoslari. Iqtisodiyot va ta'lim, 25(1), 351–355. https://cedr.tsue.uz/index.php/journal/article/view/1463
- O'zbekiston Respublikasi Statistika qo'mitasi. (2024). Kichik tadbirkorlik statistikasi: Asosiy ko'rsatkichlar to'plami 2024. Toshkent.
- O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. (2023). Tadbirkorlik subyektlarining barqarorlik reytingini aniqlash tartibi to'g'risidagi nizomni tasdiqlash haqida 55-son qaror. https://lex.uz/docs/-6785751#-6786367
- Qosimova, D.S., & Nutfulloev, T.G'. (2024). O'zbekistonda kichik va xususiy tadbirkorlik subyiblari faoliyatini tashkil etishning hozirgi holati va muammolarni tahlili va yechimi. Jahon iqtisodiyoti va moliya byulleteni, 32, 132–137.
- Sativaldiyeva, D.A., Xaydarova, N.A., & Tursunaliev, I.U. (2024). Xarajatlarni strategik boshqarishning ahamiyati: O'zbekistonda metall ishlab chiqarish sanoati misollari. UFRS (jild. 33B). Emerald Publishing Limited, 41–46. https://doi.org/10.1108/S1877-63612024000033B006
- Zairi, M., & Sinclair, D. (1995). Business process re-engineering and process management: A survey of current practice and future trends. Business Process Management Journal, 1(1), 8–30.